W dniu 6 października br. przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu odbyła się rozprawa w sprawie C-372/10 Pak-Holdco. Polskę na rozprawie reprezentowała Agnieszka Kraińska, Zastępca Dyrektora w Departamencie Prawa Unii Europejskiej Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Sprawa została wszczęta w wyniku pytań prejudycjalnych  wniesionych przez polski sąd – Naczelny Sąd Administracyjny.  Pytania dotyczyły wykładni art. 7 ust. 1 oraz art. 5 ust. 3 tiret pierwsze dyrektywy Rady nr 69/335/EWG z dnia 17 lipca 1969 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału. Poprzez wniesione pytania Naczelny Sąd Administracyjny zmierzał do ustalenia, czy dla zastosowania zwolnienia przewidzianego w art. 7 ust. 1 dyrektywy 69/335/EWG konieczne jest uwzględnienie przepisów dyrektyw zmieniających, w szczególności dyrektyw 73/79/EWG oraz 73/80/EWG, które nie obowiązywały w momencie przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, jak również do ustalenia, w jaki sposób należy rozumieć pojęcie „aktywa spółki kapitałowej”, którym posługuje się art. 5 ust. 3 tiret pierwsze dyrektywy 69/335/EWG.  

W uwagach na piśmie Polska zajęła stanowisko, zgodnie z którym wykładni art. 7 ust. 1 dyrektywy 69/335/EWG należy dokonywać z uwzględnieniem zmian wprowadzonych na mocy dyrektyw zmieniających (m.in. dyrektywy 73/79/EWG oraz dyrektywy 73/80/EWG), chociażby dyrektywy te nie obowiązywały w momencie akcesji państwa członkowskiego do Unii Europejskiej.  Zdaniem Polski wykładnia taka nie stoi jednak na przeszkodzie istnieniu przepisów krajowych, które przewidują opodatkowanie podatkiem kapitałowym czynności restrukturyzacyjnych polegających na wniesieniu do spółki kapitałowej udziałów stanowiących minimum 75% kapitału innej spółki kapitałowej, jeżeli w dniu 1 lipca 1984 r. czynności te podlegały opodatkowaniu stawką podatku wyższą niż 0,5%. Spółka Pak-Holdco sp. z o.o. w swoich uwagach również wskazała na konieczność dokonywania wykładni dyrektywy 69/335/EWG z uwzględnieniem przepisów zmieniających tę dyrektywę. Spółka opowiedziała się ponadto za tym, aby data 1 lipca 1984 r., o której mowa w art. 7 ust. 1 dyrektywy 69/335/EWG w brzmieniu nadanym dyrektywą 85/303/EWG, ze względu na system prawny i gospodarczy obowiązujący w tym czasie w Polsce, odnoszona była jedynie do stanu prawnego obowiązującego na terytorium Unii Europejskiej. Natomiast w odniesieniu do wykładni pojęcia „aktywów spółki kapitałowej” , którym posługuje się art. 5 ust. 3 tiret pierwsze dyrektywy 69/335/EWG, Polska stanęła na stanowisku, że pojęcie to odnosi się wyłącznie do aktywów spółki kapitałowej, której kapitał ulega podwyższeniu  i u niej uprzednio opodatkowanych. Z kolei  zdaniem Pak-Holdco sp. z o.o. przedmiotowe pojęcie odnosi się zarówno do aktywów spółki kapitałowej, której kapitał ulega podwyższeniu, jak też aktywów innej spółki kapitałowej, których wniesienie spowoduje podwyższenie kapitału zakładowego.

W rozprawie poza pełnomocnikiem strony polskiej udział wzięli również pełnomocnicy reprezentujący Pak-Holdco sp. z o.o. oraz Komisję Europejską.

Na rozprawie Polska podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do pytania pierwszego pełnomocnik wskazała, że na mocy art. 7 ust. 1 dyrektywy 69/335/EWG w brzmieniu nadanym dyrektywą 85/303/EWG państwa członkowskie są zobowiązane do zwolnienia z podatku kapitałowego jedynie takich transakcji, które podlegały zwolnieniu lub opodatkowaniu stawką nieprzekraczającą 0,50% w dniu 1 lipca 1984 r. Pełnomocnik podkreśliła, że dyrektywa nie zawiera przy tym żadnego wymogu dotyczącego systemu prawnego czy gospodarczego państw członkowskich. Odnosząc się natomiast do pytania drugiego, pełnomocnik zwróciła uwagę, że zakaz podwójnego opodatkowania kapitału wprowadzony przez dyrektywę 69/335/EWG nie ma bezwzględnego charakteru. Zdaniem pełnomocnik bezwzględny zakaz dotyczy wyłącznie takich przypadków, w których ten sam kapitał opodatkowany byłby ponownie u tej samej spółki. W ocenie pełnomocnik sytuacje, w której opodatkowanie dotyczyłoby tego samego majątku (aktywów), lecz u innej spółki należy traktować odmiennie. Pełnomocnik wskazała, że w takim przypadku prawodawca unijny przewidział obligatoryjne zwolnienie z podatku kapitałowego jedynie określonych transakcji, o których mowa w art. 7 dyrektywy 69/335/EWG. Pełnomocnik odniosła się również do uwag Pak-Holdco sp. z o.o., w których opowiedziano się za literalną wykładnią art. 5 ust. 3 dyrektywy 69/335/EWG. Pełnomocnik wskazała, że pominięcie wykładni systemowej  i przyjęcie stanowiska spółki będzie prowadzić do wniosku, że art.. 7 dyrektywy 69/335/EWG jest całkowicie zbędny.

Pełnomocnik Pak-Holdco sp. z o.o. także podtrzymał dotychczasowe stanowisko spółki. Z kolei pełnomocnik Komisji Europejskiej, która nie brała udziału w fazie pisemnej postępowania, zaprezentowała stanowisko, zgodnie z którym w sporze zawisłym przed sądem krajowym Polska powinna odwołać się do brzmienia art. 7 dyrektywy 69/339/EWG obowiązującego w dniu akcesji Polski do Unii Europejskiej, a więc brzmienia nadanego dyrektywą 85/303/EWG. Zdaniem Komisji wcześniejsze dyrektywy zmieniające art. 7 dyrektywy 69/335/EWG nie powinny mieć dla Polski znaczenia. Natomiast odnosząc się do drugiego pytania prejudycjalnego  pełnomocnik Komisji wskazała, że jedynie zakaz podwójnego opodatkowania tej samej sumy aktywów umożliwia realizację celu dyrektywy 69/335/EWG, którym jest wsparcie swobodnego przepływu kapitału.  W związku z tym zdaniem Komisji wykładni art. 5 ust. 3 tiret pierwsze dyrektywy 69/335/EWG należy dokonywać w ten sposób, że dla wyłączenia aktywów należących do spółki kapitałowej z podstawy opodatkowania podatkiem kapitałowym w przypadku podwyższenia kapitału wystarczy, aby aktywa przeznaczone na podwyższenie kapitału zakładowego były już wcześniej opodatkowane podatkiem kapitałowym. Bez znaczenia jest natomiast to, u której ze spółek kapitałowych (wnoszącej aktywa na podwyższenie kapitału zakładowego, czy też podwyższającej kapitał zakładowy) takie opodatkowanie będzie miało miejsce.

Po zakończeniu wystąpień sędziowie skierowali kilka pytań do pełnomocników Rzeczypospolitej Polskiej, Pak-Holdco sp. z o.o. oraz Komisji Europejskiej. Przedstawione pytania miały charakter doprecyzowujący.

Na tym rozprawa została zamknięta. Sędzia sprawozdawca ogłosił, że wyrok zostanie wydany bez opinii rzecznika generalnego, a strony zostaną powiadomione o terminie ogłoszenia wyroku osobnym pismem. Mając na uwadze dotychczasowe doświadczenie, należy się spodziewać, iż wyrok zostanie wydany w okresie od trzech do ośmiu miesięcy od dnia rozprawy.