W dniu 29 września 2011 r. przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu odbyła się rozprawa w sprawie prejudycjalnej C-504/09 P, w ramach której Komisja Europejska odwołuje się od wyroku wydanego w dniu 23 września 2009 r. przez Sąd Unii Europejskiej w sprawie T-183/07 Rzeczpospolita Polska przeciwko Komisji Europejskiej.

Postępowanie w sprawie C-504/09 zostało wszczęte przez Komisję w związku z wyrokiem Sądu w którym stwierdził on nieważność decyzji Komisji dotyczącej polskiego Krajowego Planu Rozdziału Uprawnień na lata 2008-2012 (KPRU). Spór, jaki zaistniał między Polską a Komisją, wyniknął z odmiennej interpretacji przez obie strony niektórych przepisów dyrektywy 2003/87 ustanawiającej system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych.

Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał liczne naruszenia prawa, jakich dopuściła się Komisja przy wydaniu swojej decyzji. Do najpoważniejszych z nich należą: ograniczenie przez Komisję praw Polski wynikających z dyrektywy oraz zakłócenie podziału kompetencji między Komisją a państwami członkowskimi w zakresie tworzenia KPRU, z czego wynikało przejęcie przez Komisję uprawnień, które dyrektywa wyraźnie przyznała państwom.

Na rozprawie Pełnomocnik Polski podtrzymał stanowisko przedstawione w postępowaniu pierwszoinstancyjnym przed Sądem oraz na etapie procedury pisemnej postępowania odwoławczego.  

Pełnomocnik zwrócił uwagę na kontekst sprawy – realizację polityki klimatycznej UE, która stanowi ogromne obciążenie dla państw członkowskich. Jest ona szczególnie uciążliwa dla Polski, której gospodarka w wyniku uwarunkowań ekonomicznych, środowiskowych i historycznych oparta jest na wysokoemisyjnym węglu. W związku z powyższym, niezbędne jest, by przepisy prawa UE regulujące tę dziedzinę były precyzyjne i ściśle przestrzegane przez wszystkich uczestników rynku, w tym nie tylko państwa członkowskie i przedsiębiorców, których regulacje te dotyczą, ale również przez Komisję Europejską, która jest odpowiedzialna za nadzór nad prawidłowym funkcjonowaniem systemu handlu emisjami.

Pełnomocnik podkreślił, że przyjmując dyrektywę ustanawiającą system handlu uprawnieniami do emisji, prawodawca unijny precyzyjnie określił cel systemu oraz podział kompetencji między państwami członkowskimi a Komisją. W szczególności w tym drugim zakresie przepisy dyrektywy wyraźnie przekazały państwom członkowskim kompetencję do tworzenia KPRU i określania ich kluczowego elementu, to jest pułapu uprawnień, które zamierzają rozdzielić między instalacjami. Komisja uzyskała natomiast prawo do uprzedniej kontroli KPRU i jego ewentualnego zawetowania. Podejmując działania w wyniku których Komisja narzuciła państwom członkowskim kluczowy element każdego Planu – pułap emisji CO₂, Komisja wkroczyła w kompetencję państw członkowskich. W konsekwencji Komisja naruszyła wynikającą z dyrektywy równowagę między państwami a instytucją przy przygotowywaniu KPRU. Podział kompetencji na gruncie tworzenia KPRU jest niezbędny dla zachowania równowagi między działaniami państw a działaniami Komisji. Dyrektywa w tym zakresie wyraźnie przekazała państwom członkowskim kompetencje kreacyjne, a Komisji kompetencje kontrolne. Naruszenie tych ról stanowiło w opinii Sądu, popieranej przez Polskę, oczywiste naruszenie prawa UE.

Stanowisko Polski na rozprawie przedstawił Pan Marcin Nowacki, radca ministra w Departamencie Prawa Unii Europejskiej Ministerstwa Spraw Zagranicznych. W rozprawie wzięli też udział pełnomocnicy Komisji Europejskiej, Republiki Czeskiej (na poparcie żądań Polski) oraz Królestwa Danii (na poparcie żądań Komisji).

Pełnomocnicy Polski i Komisji Europejskiej odpowiedzieli na pytania zadawane przez sędziów oraz rzecznik generalną, a Pełnomocnik Polski przedstawił również stanowisko w odniesieniu do pytań skierowanych przez sędziów i rzecznik do Komisji. W szczególności Pełnomocnik Polski odpowiedział na pytania sędziego sprawozdawcy dotyczące ewentualnego naruszenia przez Komisję, w związku z jej działaniami, zasady pomocniczości oraz oceny niniejszej sprawy w świetle art. 114 TFUE. Ponadto pełnomocnik przedstawił stanowisko odnośnie do pytania rzecznik generalnej skierowanego do Komisji, dotyczącego zakresu obowiązkowego uzasadniania decyzji Komisji w sprawie KPRU.

Rzecznik generalna zapowiedział przedstawienie opinii w niniejszej sprawie najpóźniej w dniu 8 grudnia 2011 r. Wyrok zostanie wydany w terminie późniejszym.