Łotwa, 20 września
Estonia, 14 września
Polska, 23 lipca
Cypr, 14 lipca
Czechy, 13-14 czerwca
Słowacja, 16-17 maja
Litwa, 11-12 maja
Węgry, 12 kwietnia
Słowenia, 23 marca
Malta, 8 marca

Łotwa, 20 września 2003 r.

W sobotę 20 września odbyło się na Łotwie referendum ws. przystąpienia do Unii Europejskiej. Pytanie referendalne brzmiało: "Czy popierasz członkostwo Łotwy w Unii Europejskiej?".
W głosowaniu wzięło udział 72,5 procent uprawnionych – za opowiedziało się 67 procent, przeciw było 32,3 procent.

Aby referendum akcesyjne mogło się odbyć, konieczne było dokonanie zmian w konstytucji Łotwy, która nie przewidywała organizowania referendów w kwestii przystąpienia do organizacji międzynarodowych, jak również w ustawie o referendach. Przyjęcie poprawek nastąpiło podczas sesji plenarnej parlamentu łotewskiego w dniu 8 maja br. Aby wynik referendum był wiążący, głos musiało oddać co najmniej ok. 497,5 tys. wyborców (35,14% osób uprawnionych do głosowania), a więc co najmniej połowa głosujących w ostatnich wyborach parlamentarnych, które odbyły się w październiku ubiegłego roku.

W przeciwieństwie do Estonii, w której referendum odbyło się tydzień wcześniej, żadna z liczących się partii politycznych nie opowiedziała się przeciwko członkostwu Łotwy w UE. Poparcie dla integracji wyraził także łotewski kościół katolicki oraz prawosławny.

W marcu br. przyjęto przedreferendalną strategię informacyjną pod nazwą "Łotwa w Europie", której celem było dostarczenie mieszkańcom kraju informacji na temat UE, zmniejszenie odsetka osób niezdecydowanych w kwestii członkostwa oraz zachęcenie wyborców do udziału w referendum. Oficjalna rządowa kampania informacyjna, na którą przeznaczono ok. 1,5 mln euro rozpoczęła się na początku maja br. wraz z obchodami Tygodnia Europejskiego.

Działania informacyjne prowadzone były także przez osiem organizacji pozarządowych, które otrzymały wsparcie finansowe z Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej na Łotwie.

Aby zwiększyć poparcie dla członkostwa w UE w kampanii informacyjnej zabrali głos premierzy państw bałtyckich. 22 sierpnia br. premierzy Estonii Juhan Parts, Litwy Algirdas Brazauskas i Łotwy Einars Repse wydali wspólne oświadczenie, w którym wyrazili poparcie dla przystąpienia wszystkich trzech państw bałtyckich do UE. Zaapelowali do mieszkańców Estonii i Łotwy aby opowiedzieli się za przystąpieniem swoich krajów do UE, tak jak uczyniła to Litwa w maju br.

Po ogłoszeniu wyników referendum prezydent Łotwy, Vaira Vike-Freiberga, podziękowała "wszystkim mieszkańcom, którzy odważnie spojrzeli w oczy przyszłości".

Komisarz ds. poszerzenia Günter Verheugen po otrzymaniu informacji o pozytywnym wyniku referendum na Łotwie powiedział: "To wielki dzień dla wszystkich Europejczyków. Witamy kraj, który w sposób naturalny do nas przynależy. Ufamy, że Łotwa, tak jak inne przyszłe państwa członkowskie, wzbogaci i umocni Unię. Witaj w domu Łotwo!".

W komunikacie prasowym Komisji Europejskiej podkreślono, że "wyraźną większością głosów za przystąpieniem do UE w 2004 roku obywatele Łotwy pomyślnie przypieczętowali serię referendów w sprawie członkostwa, które odbyły w przyszłych nowych państw członkowskich".

Przewodniczący Komisji Romano Prodi powiedział: "Obywatele dziewięciu krajów zabrali głos i powiedzieli mocne "tak" integracji europejskiej, co powinno zachęcić nas wszystkich do jeszcze cięższej pracy w na rzecz jednoczenia kontynentu. Jesteśmy szczęśliwi i dumni, że także obywatele Łotwy postanowili przystąpić do Unii. Wniosą oni do naszej europejskiej rodziny doświadczenia, talenty i dobrą wolę".

Łotwa jest ostatnim z krajów przystępujących, w którym obywatele wypowiadają się na temat członkostwa swojego kraju w Unii Europejskiej. W ośmiu krajach referenda już się odbyły, jedynie na Cyprze decyzję podejmie parlament.
14 września br., Estończycy w referendum opowiedzieli się za przystąpieniem ich kraju do Unii Europejskiej. 66,92 % obywateli Estonii pozytywnie odpowiedziało na pytanie "Czy jesteś za przystąpieniem do Unii Europejskiej oraz za przyjęciem poprawek do konstytucji Republiki Estonii?", przeciwnego zdania było 33,08 %. "Do Estonii zawitała wiosna. Znowu jesteśmy w Europie", powiedział premier Juhan Parts. Frekwencja w referendum wyniosła 63%. Nie obowiązywał wymóg minimalnej frekwencji, wystarczyło, że za członkostwem opowiedziała się większość głosujących. Ostateczną decyzję w sprawie przystąpienia Estonii do UE podejmie estoński parlament.

na górę strony

Estonia, 14 września 2003 r.

KAMPANIA INFORMACYJNA
Rządowa kampania informacyjna w Estonii przed unijnym referendum była prowadzona spokojnie. Ministerstwo Spraw Zagranicznych ograniczyło się do przygotowania materiałów informacyjnych o Unii Europejskiej, uzasadniając taką decyzję potrzebą zachowania równowagi pomiędzy wspieraniem zwolenników i przeciwników członkostwa Estonii w UE. Dla osób zainteresowanych, głównym źródłem informacji rządowej o UE jest strona internetowa estońskiego MSZ. W sierpniu 2003 r. w ramach przybliżenia wiedzy o UE obywatelom i zachęcenia do wzięcia udziału w głosowaniu, czołowi politycy estońscy, między innymi premier Juhan Parts, minister spraw zagranicznych Kristiina Ojuland oraz przewodnicząca parlamentu estońskiego Ene Ergma odbyli serię spotkań z mieszkańcami miast i gmin. Członkostwo Estonii w UE poparł Estoński Kościół Ewangelicki.

Na miesiąc przed referendum, opozycyjna Partia Centrum, która posiada 28 miejsc w 101-osobowym parlamencie estońskim i jest zarazem największym ugrupowaniem politycznym, opowiedziała się przeciwko przystąpieniu Estonii do Unii Europejskiej. Politycy wyrazili obawy związane ze spodziewanym wzrostem cen towarów i usług, wzrostem podatków, możliwymi zagrożeniami dla rolnictwa, obawami przed utratą suwerenności państwa, które odzyskało niepodległość na początku lat dziewięćdziesiątych. Członkowie Partii Centrum opowiadają się także przeciwko przyjęciu przez Estonię jednolitej waluty Euro.

22 sierpnia br. premierzy Estonii Juhan Parts, Litwy Algirdas Brazauskas i Łotwy Einars Repse wydali wspólne oświadczenie, w którym poparli przystąpienie wszystkich trzech państw bałtyckich do UE.

1 września br. w Tallinie przebywał komisarz ds. rozszerzenia Günter Verheugen namawiając Estończyków do głosowania za przystąpieniem Estonii do UE. "Historia i geografia wskazują, że Estonia potrzebuje stabilności i bezpieczeństwa, zarówno w sensie politycznym, jak i ekonomicznym, co zapewnia integracja z UE. Przypuszczam, że wynik referendum będzie pozytywny. Jest to najpoważniejsza decyzja od czasu odzyskania niepodległości, decyzja dla następnych pokoleń" - oświadczył komisarz G. Verheugen na spotkaniu z dziennikarzami.

na górę strony

Polska 7-8 czerwca 2003 r.

7 i 8 czerwca 2003 r. Polacy głosowali w referendum w sprawie członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Odpowiadali na pytanie: "Czy wyraża Pan/ Pani zgodę na przystąpienie Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej?" Tuż po godz. 20:00 w drugim i ostatnim dniu referendum unijnego ogłoszono wyniki sondażowe sopockiej Pracowni Badań Społecznych zrealizowane na zlecenie Telewizji Polskiej. Według sondażu frekwencja wyniosła 56,2 proc. Za przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej było 81,9 proc. głosujących, przeciw opowiedziało się 18,1 proc.

Tuż po ogłoszeniu wyników, Prezydent RP, Aleksander Kwaśniewski oznajmił: "Dokonała się rzecz wielka. Wracamy do wielkiej europejskiej rodziny. Wracamy na miejsce, które się Polsce i Polakom należy".

Prezydent podkreślił, że spełniają się marzenia wielu Polaków. Zaapelował o chwilę zadumy dla tych, którzy nie doczekali tej chwili, a o niej marzyli. "Spełniły się ich często okupione wielką ofiarą marzenia o Polsce" – mówił. Podziękował Fundacji im. Roberta Schumana, która utworzyła Inicjatywę Obywatelską "Tak" w Referendum oraz wszystkim wolontariuszom, którzy w całym kraju angażowali się w promocję idei integracji europejskiej. "Przed nami kolejne wielkie wysiłki, bowiem Unia to jest dzieło, w które trzeba cały czas dawać coś z siebie, tworzyć tę wielką wartość dodaną. Jestem pewien, że Polska będzie tworzyć tę wartość" – dodał.

Minister ds. europejskich, Danuta Hübner po ogłoszeniu sondażowych wyników referendum europejskiego powiedziała: "To jest nasza decyzja. Przyjmijmy, że jest dobrze i myślmy teraz jak to wykorzystać. Myślę, że możemy przyjąć, iż jesteśmy, wraz z tą naszą decyzją, w Unii"

Premier, Leszek Miller, który wraz z innymi członkami rządu oczekiwał na pierwsze wyniki referendum w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oświadczył: "Dzisiaj wszyscy odetchnęli i z satysfakcją mogę poinformować, że szampan pity jest nie tylko w Warszawie, ale i w wielu stolicach państw europejskich. To święto całej Europy" -

"Witamy Polskę w Unii Europejskiej" - mówił w niedzielę wieczorem szef przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce, Bruno Dethomas.

Biskup Tadeusz Pieronek, rektor Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie powiedział, że "odwaliliśmy bardzo poważną skibę historii. Dzień jutrzejszy to już nie to, co dziś. Sądzę, że sami będziemy inaczej się widzieć i Europa spojrzy na nas w nowy sposób".

Według nieoficjalnych danych, które w poniedziałek po południu podał przewodniczący PKW Ferdynand Rymarz frekwencja wyniosła 58,85 proc., na "tak" głosowało 77,45 proc. uczestników referendum, a na "nie" – 22,55 proc.

PKW wciąż czeka na kompletne dane z poszczególnych komisji. Przewodniczący PKW Ferdynand Rymarz powiedział wcześniej, że jeśli nic nie stanie na przeszkodzie, w poniedziałek o 20.00, komisja ogłosi wynik referendum europejskiego na Zamku Królewskim w Warszawie.

Wcześniej zorganizowane referenda przyniosły następujące wyniki:
8 marca – Malta: poparcie 53,4% (wysoki procent przeciwników – 45%),
23 marca - Słowenia: poparcie 89,61%,
12 kwietnia – Węgry: poparcie 83,76% (niska frekwencja – 45,65%),
10-11 maja - Litwa: poparcie 91,7%.
Za tydzień, 13 i 14 czerwca będą głosować Czesi, 14 września - Estończycy, a 20 września – obywatele Łotwy.

na górę strony

Cypr, 14 lipca 2003 r.

14 lipca, jednomyślnie ratyfikując Traktat Akcesyjny, 56-osobowy parlament cypryjski wyraził zgodę na przystąpienie podzielonej wyspy do Unii Europejskiej. Z okazji tego wydarzenia, Komisja Europejska przesłała Cyprowi gratulacje i wezwała do rozmów między przedstawicielami greckiej i tureckiej strony i do szybkiego zakończenia wieloletniego konfliktu cypryjskiego. Mimo że UE miała nadzieję na akcesję całej wyspy, w praktyce jedynie jej południowa część przystąpi do UE. Część turecka pozostanie poza strukturami Unii aż do czasu zjednoczenia wyspy. Cypr jest jedynym krajem "dziesiątki", w którym nie odbyło się referendum akcesyjne. Władze Cypru uznały bowiem, że poparcie społeczeństwa dla akcesji jest tak szerokie, iż nie jest to konieczne.

Również 14 lipca Traktat Akcesyjny ratyfikował parlament Malty, jednak przy 34 głosach "za", akcesji do UE sprzeciwiło się 25 posłów. Przeciwko Traktatowi głosowali przedstawiciele opozycyjnej Partii Pracy, a deputowani rządzących nacjonalistów poparli dokument. Przed głosowaniem, pod naciskiem laburzystów, w ustawie ratyfikacyjnej dokonano istotnych zmian, spośród których najważniejszą było usunięcie uprawnienia premiera do samodzielnego - bez udziału parlamentu - wprowadzania do narodowej legislacji dostosowań do prawa wspólnotowego.

Społeczeństwo Malty, najmniejszego kraju "dziesiątki", niewielką przewagą głosów wypowiedziało się za akcesją w referendum narodowym 8 marca br.

na górę strony

Czechy, 13-14 czerwca 2003

W sobotę, 14 czerwca, zakończyło się dwudniowe referendum unijne w Republice Czeskiej. Było to pierwsze referendum w historii tego kraju. Wzięło w nim udział 55,21 procent osób uprawnionych do głosowania. Lokale wyborcze były czynne od 14.00 do 22.00 w piątek i od 6:00 do 14.00 w sobotę.

77,33 procent głosujących opowiedziało się za wejściem Republiki Czeskiej do Unii Europejskiej. 22,67 procent było przeciw. Frekwencja nie miała w Czechach wpływu na ważność referendum. Według agencji badania opinii publicznej SC&C największe poparcie dla członkostwa w Unii - 90 procent - okazali zwolennicy liberalnej Unii Wolności, współtworzącej obecną koalicję rządową. Najmniejsze - 40 procent - elektorat Komunistycznej Partii Czech i Moraw, która jako jedyne z ugrupowań parlamentarnych wyraźnie wezwała do głosowania na "nie". Wysoki odsetek głosów na "tak" (87 procent) zarejestrowano wśród elektoratu Obywatelskiej Partii Demokratycznej (ODS), choć to największe ugrupowanie opozycyjne nie wsparło integracji z UE w jednoznaczny sposób. Spośród wyborców rządzącej Czeskiej Partii Socjaldemokratycznej (CzSSD) i wspomagających ich w koalicji ludowców (chadeków) za Unią opowiedziało się po ponad 80 procent. Największy odsetek głosów na "tak" (81 procent) odnotowano wśród osób w wieku ponad 60 lat. W wynikach głosowania w miastach (79 procent na "tak") i na wsi (77 procent na "tak") nie było znaczących różnic.

"Te wyniki uważam za bardzo dobre" – powiedział czeski premier, Vladimir Szpidla. Zdaniem ministra spraw zagranicznych, Cyrila Svobody, referendum jest sukcesem wszystkich obywateli Czech. Według wiceprzewodniczącej obywatelskiego stowarzyszenia "Tak dla Europy", Moniki Pajerovej, "referendum niczego nie zakończyło, ale stanowi dopiero początek wielkiej pracy".

Czeski politolog, Jirzi Pehe powiedział, że "uwzględniając fakt, że w Czechach - jako jedynym kraju, gdzie odbywało się referendum akcesyjne - wystąpiły dwie istotne siły eurosceptyczne czy wręcz przeciwne Unii (konserwatywno-liberalna Obywatelska Partia Demokratyczna oraz Komunistyczna Partia Czech i Moraw), wynik referendum jest bardzo dobry".

Komisja Europejska w sobotnim komunikacie oświadczyła, że "oddaje hołd obywatelom Czech za ich jednoznaczne poparcie" dla członkostwa w Unii Europejskiej. Przewodniczący Komisji, Romano Prodi podkreślił, że "jest to dobry dzień dla Europy, jeszcze jeden dowód, że nasze narody pragną ze sobą współżyć".

Wcześniej zorganizowane referenda przyniosły następujące wyniki:
8 marca – Malta: poparcie 53,4% (wysoki procent przeciwników – 45%),
23 marca - Słowenia: poparcie 89,61%,
12 kwietnia – Węgry: poparcie 83,76% (niska frekwencja – 45,65%),
10-11 maja - Litwa: poparcie 91,7%.
16-17 maja – Słowacja, poparcie 92,46%
7-8 czerwca – Polska: poparcie 77,45%

na górę strony

Słowacja, 16-17 maja 2003 r.

W Republice Słowackiej referendum europejskie odbyło się w piątek i sobotę – 16 i 17 maja.

Według ostatnich danych, udział wzięło w nim 52,15% obywateli uprawnionych do głosowania. Tak jak w Polsce, przekroczenie 50-procentowego udziału w referendum było konieczne dla uznania jego ważności. Spośród głosujących Słowaków, aż 92,46% opowiedziało się za członkostwem w Unii, 6,20% było przeciw. Słowacja udzieliła więc najwyższego poparcia dla integracji z Unią spośród głosujących dotychczas państw kandydujących.

Wcześniej zorganizowane referenda przyniosły następujące wyniki:
8 marca – Malta: poparcie 53,4% (wysoki procent przeciwników – 45%),
23 marca - Słowenia: poparcie 89,61%,
12 kwietnia – Węgry: poparcie 83,76% (niska frekwencja – 45,65%),
10-11 maja - Litwa: poparcie 91,7%.
Słowacy odpowiadali na pytanie: "Czy zgadzasz się z tym, aby Republika Słowacka stała się państwem członkowskim Unii Europejskiej?".

Według badań opinii publicznej przeprowadzonych w lutym b.r. przez agencję MVK, 73,1% obywateli deklarowało udział w referendum. W rezultacie pięćdziesięcioprocentowy próg został przekroczony tylko o 2,15%.

Komentując wynik głosowania, premier Słowacji, Mikulasz Dzurinda powiedział: "Ludzie zrozumieli, że w tym referendum chodziło nie o partie polityczne, lecz o przyszłość naszego kraju. Życzę nam wszystkim wiele szczęścia w Unii Europejskiej!".

W specjalnym oświadczeniu w sprawie wyników słowackiego referendum, Komisja Europejska stwierdziła m.in., iż pokazało ono "... silną wolę słowackiego narodu dołączenia do europejskiej rodziny demokratycznych społeczeństw, w roli członka Unii Europejskiej z równymi prawami i obowiązkami." Po ogłoszeniu wyników głosowania, komisarz Gűnter Verheugen nazwał ten dzień "Dniem radości i chwały dla Słowacji" i zauważył, że ponad pięćdziesięcioprocentową frekwencję osiągnięto w Słowacji po raz pierwszy od czasu uzyskania przez ten kraj niepodległości.

na górę strony

Litwa, 11-12 maja 2003 r.

91 % obywateli Litwy powiedziało "tak" dla integracji europejskiej w referendum, które zostało zorganizowane w ciągu dwóch dni, 10 i 11 maja 2003 r. Przeciwnego zdania było niespełna 9% głosujących. Frekwencja w referendum wyniosła ponad 64% uprawnionych do głosowania. Dane pochodzą z 97% okręgów wyborczych. Oficjalne wyniki głosowania spodziewane są pod koniec tygodnia.

Zdaniem minister ds. europejskich, prof. Danuty Hübner "litewski wynik jest dobrą wróżbą dla Polski. Postawa obywateli Litwy, którzy do tej pory jako czwarty kraj opowiedzieli się za członkostwem w Unii Europejskiej pokazuje nastroje w środkowowschodniej części Europy.
Z tego głosowania wypływa wniosek, że pomysł dwudniowego referendum sprawdza się, bo drugiego dnia głosuje więcej osób, a podawanie danych o frekwencji jest czynnikiem mobilizującym tych, którzy nie poszli w pierwszym dniu głosowania. Litwini udowodnili, że ich przyszłość jest w Unii Europejskiej".

Litwini odpowiadali na pytanie: "Czy popierasz członkostwo Republiki Litewskiej w Unii Europejskiej". Komentując wyniki referendum, prezydent Litwy, Rolandas Paksas powiedział m.in.: "Referendum wykazało, że naród jest świadomy i chce sam decydować o swojej przyszłości".

W rejonach, w których większość mieszkańców stanowią Polacy, odsetek poparcia był nieco niższy i wyniósł: w rejonie wileńskim blisko 81%, zaś w solecznickim ponad 79% uprawnionych do głosowania. Frekwencja w tych rejonach także była niższa niż średnia na Litwie i wyniosła ponad 50%.

Ułatwienia prawne (dwudniowe głosowanie, podawanie wyniku frekwencji, głosowanie poprzez internet) umożliwiające obywatelom Litwy wzięcie udziału w głosowaniu wprowadzono do ustawy w trybie pilnym w lutym b.r. Utrzymano jednak wymóg 50-procentowej frekwencji, aby wynik referendum mógł być uznany za ważny (przed nowelizacją, ustawa mówiła o co najmniej 1/3 uprawnionych do głosowania).

Podstawowe dane o Republice Litewskiej:

Powierzchnia: 65 300 km2
Ludność: 3,48 mln (2002)
Ustrój: Na mocy konstytucji z 25 października 1992 roku głową państwa jest prezydent, wybierany w wyborach powszechnych na pięcioletnią kadencję. Władza ustawodawcza należy do jednoizbowego parlamentu (Seimas), w którym zasiada 141 deputowanych wybieranych na 4 lata. Władzę wykonawczą sprawuje rząd powoływany przez Prezydenta.

Prezydent Republiki Litewskiej: Rolandas Paksas
Premier: Algirdas Brazauskas
Minister Spraw Zagranicznych: Antanas Valionis
Przewodniczący Parlamentu: Artűras Paulauskas

Wskaźniki makroekonomiczne (2002):
Dynamika PKB: 5,9%
PKB w przeliczeniu na jednego mieszkańca wg. parytetu siły nabywczej: 8700 €
Stopa inflacji: 0,3%
Stopa bezrobocia: 16,9%
Deficyt budżetowy (w odniesieniu do PKB): -1,8%
Deficyt rachunku obrotów bieżących (w odniesieniu do PKB): -4,4%

Partie polityczne w parlamencie po wyborach z 8 października 2000 roku:
Koalicja Socjaldemokratyczna – 51 mandatów
Związek Liberałów – 33 mandaty
Nowy Związek – 28 mandatów
Partia Konserwatywna – 9 mandatów
Partia Chłopska – 4 mandaty
Akcja Wyborcza Polaków na Litwie – 2 mandaty
Partia Chrześcijańsko-Demokratyczna – 2 mandaty
Związek Centrum – 2 mandaty
Bezpartyjni – 3 mandaty
Mniejsze partie – po jednym mandacie

Skład narodowościowy: Litwini – 81%
Rosjanie – 9%
Polacy – 7%
Białorusini – 1,5%
Inni – 1,5%

na górę strony

Węgry, 12 kwietnia 2003 r.

Za było 83,76 proc. osób, które wzięły udział w głosowaniu przeciwko - 16,24 proc. Frekwencja wyniosła 45,56 proc.

Został spełniony warunek ważności referendum, na zwycięską opcję zagłosowało 38 proc. uprawnionych do głosowania (wymagane było ponad 25 proc.).

Najlepiej wypadł Budapeszt. Tu frekwencja wyniosła 56,17 proc. Na wschodzie – w najbardziej zacofanych gospodarczo regionach kraju – głosowało jedynie 36 proc. obywateli.

"Cieszy mnie bardzo wysokie poparcie w węgierskim referendum – powiedziała minister ds. europejskich Danuta Hübner – Taki wynik jak na Węgrzech pokazuje, że inni rzeczywiście wejdą do Unii, a my nie możemy zostać sami (...) Mam jednak nadzieję, że Polacy zrozumieją, iż nasze referendum nie służy do konsultacji , tylko do podjęcia decyzji. I że tłumnie stawią się przy urnach. Ale gdyby jednak w Polsce decyzję miał podejmować parlament, to nie obawiam się o wynik. Co innego mnożyć zastrzeżenia – co robią niektórzy politycy – a co innego jawnie zagłosować na "nie" dla polskiego miejsca w Europie. To ogromna odpowiedzialność i polityczne ryzyko".

na górę strony

Słowenia, 23 marca 2003 r.

89,6 proc. obywateli Słowenii opowiedziało się za członkostwem w Unii Europejskiej, a 66 proc. poparło wejście do NATO. W niedzielę, 23 marca 2003, w podwójnym referendum w Słowenii zaledwie 10,39 proc. głosujących wypowiedziało się przeciwko wejściu do Unii Europejskiej, a przeciwnych przynależności do Sojuszu Północnoatlantyckiego było 33,98 proc.

Minister spraw zagranicznych Słowenii, Dimitrij Rupel ocenił wyniki referendum jako dowód na zakończenie transformacji kraju, który przez wiele lat był częścią socjalistycznej Jugosławii.

Minister ds. europejskich, Janez Potocznik w wypowiedzi dla państwowej telewizji nawiązał do rządowej kampanii informacyjnej. "Rząd użył mocnych argumentów. Słoweńcy uznali, że należą do Europy w każdym sensie - ekonomicznym, kulturalnym, geograficznym, i dlatego głosowali za Unią" - podkreślił. Frekwencja w referendum wyniosła 60,29 proc.

Słowenia była drugim,po Malcie państwem kandydującym do Unii Europejskiej, w którym odbyło się referendum w sprawie członkostwa w Unii Europejskiej.

Słoweńcy w referendum udzielili odpowiedzi na dwa pytania:
1. Czy zgadzasz się, aby Republika Słowenii została członkiem Organizacji Paktu Północnoatlantyckiego (NATO)?
2. Czy zgadzasz się, aby Republika Słowenii została członkiem Unii Europejskiej (UE)?

Wyniki obu referendów są dla rządu wiążące.
Referendum było przeprowadzane w godzinach 7.00-19.00. Dla osób, które tego dnia nie mogły uczestniczyć w referendum zorganizowano wcześniejsze głosowanie w dniach 18,19 i 20 marca w siedzibach rejonowych komisji wyborczych. Istniała również możliwość głosowania "korespondencyjnego" – drogą pocztową. Osoby, nie mogące uczestniczyć w referendum z przyczyn zdrowotnych mogły głosować w domu, pod warunkiem wcześniejszego zgłoszenia i obecności członków komisji wyborczej.

Słowenia wobec perspektywy integracji z Unią Europejską i NATO. Kampania informacyjna na rzecz referendum. Poparcie opinii społecznej dla członkostwa w UE.

Słowenia jest państwem, w którym poparcie społeczne dla członkostwa w UE należy do najwyższych spośród wszystkich państw kandydujących. Jego poziom wynosi od kilku lat powyżej 50%. Intensywna kampania informacyjna w związku z bliskim przystąpieniem do UE i referendum akcesyjnym przyczyniła się do znaczącego zwiększenia – i tak wysokiego – poparcia dla członkostwa. Według ostatnich, badań przeprowadzonych w marcu br. przez słoweński ośrodek badania opinii publicznej CPOR, 71% badanych deklarowało, że w referendum będzie głosowało "tak", 10% Słoweńców zapowiadało sprzeciw, zaś 19% stanowili niezdecydowani.

Kampania informacyjna
Kampania informacyjna prowadzona w związku z referendum akcesyjnym, stanowiła integralną część szerokiego programu informowania o UE, przyjętego i konsekwentnie realizowanego przez władze Słowenii od 1997 r. Podstawą kampanii był rządowy dokument "Strategia przystąpienia Słowenii do Unii Europejskiej", w którym m.in. określono potrzeby i zadania wynikające z programu informowania społeczeństwa o przebiegu procesu akcesyjnego oraz o szeroko rozumianej problematyce unijnej. Realizacją programu zajmował się Public Relations and Media Office, a w szczególności Departament ds. Unii Europejskiej. W programie koncentrowano się na następujących kwestiach: przedstawienie zagadnień związanych z negocjacjami akcesyjnymi i przystąpieniem Słowenii do UE, pobudzenie debaty publicznej w tej sprawie oraz wskazanie szczegółowych źródeł informacji o sprawach europejskich.

Przed referendum duży nacisk położono na komunikację "bezpośrednią". Wykorzystano do tego celu uruchomioną już w 2000 r. specjalną, bezpłatną infolinię tzw. Eurotelefon (0 800 2002) oraz tematyczny elektroniczny serwis informacyjny (http://evropa.gov.si), gdzie wszyscy zainteresowani mogli uzyskać informacje na temat procesu akcesyjnego i Unii Europejskiej. W kampanii przedreferendalnej wykorzystywano także tzw. eurobusy, które w Słowenii już od 2000 r. pełnią funkcje ruchomych centrów informacji elektronicznej (poprzez dostęp do internetu) oraz bibliotek ze zbiorami o tematyce unijnej.

W związku z tym, że Słoweńcy 23 marca br. mieli wyrazić opinię jednocześnie w dwóch kwestiach: przystąpienia Słowenii do UE oraz NATO, kampania "przedreferendalna" poświęcona była równolegle obu tym zagadnieniom. Obok "eurotelefonu" działał "Natofon", uruchomiono też specjalną stronę internetową poświęconą problematyce przystąpienia do NATO. (http://nato.gov.si). Do celów kampanii stworzono wspólny dla obu kwestii slogan: "W Europie jak w domu, bezpiecznie w NATO" (Doma v Evropi, varni v NATU).

W kampanii informacyjnej dominowała kwestia członkostwa w NATO, co wynikało z mniejszego poparcia społecznego dla przystąpienia do NATO, niż do UE.

Referendum w sprawie przystąpienia do UE i NATO
Słowenia jest jedynym państwem kandydującym, w którym referendum akcesyjne połączone zostało z referendum w innej sprawie. Jednocześnie jest jedynym państwem spośród kandydujących do NATO, które w kwestii członkostwa w tej organizacji konsultuje się z opinią publiczną.

Ze strony formalno prawnej, zarówno referendum w sprawie członkostwa w UE jak i NATO miało charakter konsultacyjny. Z drugiej jednak strony, 7 marca br. Zgromadzenie Narodowe przyjęło specjalny akt w sprawie referendów (dla jej przyjęcia wymagane było uzyskanie kwalifikowanej większości 2/3 głosów) dotyczącą uznania wyniku obu referendów za wiążący. Zgodnie z art. 90 konstytucji Słowenii wynik referendum uważa się pozytywny, jeśli za poddaną w nim pod głosowanie kwestią opowie się większość głosujących.

na górę strony

Malta, 8 marca 2003 r.

Prawie 54% mieszkańców Malty poparło integrację kraju z Unią Europejską.

W głosowaniu wzięło udział 91 % Maltańczyków, z których 53,65 % opowiedziało się za członkostwem, a 46,35 % było przeciw. Pytanie zadane głosującym brzmiało: "Czy zgadzasz się, aby Malta stała się członkiem Unii Europejskiej podczas rozszerzenia, które nastąpi 1 maja 2004 r.?". Referendum to, nie jest wiążące dla procesu ratyfikacji traktatu akcesyjnego; zgodnie z maltańskim prawem, ma ono jedynie charakter konsultacyjny. W najbliższym czasie, na Malcie odbędą się wybory parlamentarne, w których społeczeństwo dokona wyboru pomiędzy antyunijną Partią Pracy, a sprawującą obecnie rządy i popierającą przystąpienie Malty do UE, Partią Nacjonalistyczną.
Malta, archipelag trzech wysp na Morzu Śródziemnym, zamieszkały przez ok. 380,000 ludzi, będzie najmniejszym państwem członkowskim UE.

Komentarz minister ds. europejskich, prof. Danuty Hübner:

"Gratuluję Maltańczykom podjęcia decyzji o przystąpieniu do Unii Europejskiej. To dobra wiadomość dla nich, ale i dla państw kandydujących do UE, które w najbliższym czasie przeprowadzą referendum we własnych krajach. Ważny jest początek, a dzięki Maltańczykom ten początek jest dobry. Chociaż wynik głosowania nie jest wiążący dla ratyfikacji traktatu akcesyjnego, bo to będzie należało do parlamentu, to jednak ma duże znaczenie polityczne".

Notatka informacyjna nt. Malty

Informacje ogólne
Malta jest najmniejszym wśród państw kandydujących do Unii Europejskiej. Jej ludność wynosi 374 tyś., co oznacza, że w przyszłej rozszerzonej UE Maltańczycy stanowić będą poniżej 1% ludności UE. Obszar Malty wynosi 316 km kw.

Władzę ustawodawczą na Malcie sprawuje Izba Reprezentantów, składająca się z 65 deputowanych, wybieranych w wyborach powszechnych na 5 letnią kadencję. Najbliższe wybory odbędą się latem 2003 r. Władza wykonawcza należy do rządu, na czele którego stoi premier mianowany przez prezydenta. Obecnie szefem rządu jest Edward Fenech Adami. Głową państwa jest prezydent wybierany przez Izbę Reprezentantów na 5 letnią kadencję. Od kwietnia 1999 r. urząd ten piastuje Guido de Marco z Partii Narodowej.

Największe partie polityczne:

• Partia Narodowa - partia chrześcijańsko-demokratyczna; w Izbie Reprezentantów dysponuje większością 51,1% głosów. Objęcie prze nią władzy w 1998 r. umożliwiło reaktywowanie wniosku Malty o członkostwo w UE, wstrzymanego przez Partię Pracy w okresie 1996-98;
• Maltańska Partia Pracy posiada 45% miejsc w parlamencie. Jest partią o zdecydowanym obliczu eurosceptycznym. W związku z wygranymi przez nią wyborami parlamentarnymi w 1996 r. Malta zawiesiła swe starania o członkostwo. Będąc obecnie w opozycji, Partia Pracy ma nadal wielu zwolenników, zdaniem których najlepszą formą stosunków pomiędzy Maltą a UE byłaby strefa wolnego handlu. Według Partii Pracy członkostwo w UE stoi w sprzeczności ze statusem Malty jako państwa neutralnego, zagwarantowanym w art. 1 maltańskiej konstytucji;
• Demokratyczna Alternatywa (AD) - utworzona w 1989 r. przez grupę byłych członków Maltańskiej Partii Pracy.

Poparcie opinii społecznej dla członkostwa w UE w kontekście referendum akcesyjnego

Malta jako pierwsza spośród państw kandydujących przeprowadziła referendum akcesyjne. Odbyło się ono 8 marca 2003 r. Formalnie referendum nie ma charakteru wiążącego, lecz wyłącznie konsultacyjny. Traktat akcesyjny zostanie ratyfikowany przez nowy parlament, który ma być wyłoniony w wyborach powszechnych we wrześniu 2003 r. Biorąc pod uwagę istotne podziały w społeczeństwie maltańskim na tle stosunku do integracji z Unią Europejską trudno jednak przypuszczać, że opinia społeczeństwa nie zostanie wzięta pod uwagę przez Izbę Reprezentantów. Takie stanowisko wyrażone zostało wielokrotnie przez prezydenta i rząd Malty.

W świetle badań przeprowadzonych w lutym br. równolegle przez kilka ośrodków badania opinii publicznej od 45 do 55 % Maltańczyków deklaruje głosowanie za przystąpieniem do UE. Z drugiej strony ok. 29-36% badanych zapowiada, że w referendum wypowie się przeciwko członkostwu w Unii. Ok. 19-24% stanowią niezdecydowani. Do głosowania uprawnionych jest ok. 298 tyś. osób.

Maltańczycy w referendum udzielą odpowiedzi na pytanie: "Czy zgadzasz się, aby Malta została członkiem Unii Europejskiej w związku z rozszerzeniem, które ma nastąpić od 1 maja 2004 r.?" ("Do you agree that Malta should become a member of the European Union in the enlargement that is to take place on May 1, 2004?")

Wynegocjowane warunki członkostwa

Najważniejsze ustalenia negocjacyjne dotyczą następujących kwestii:

• W obszarze swobodny przepływ osób Malta uzyskała 7-letnią klauzulę ochronną zabezpieczającą jej rynek pracy przed ewentualnym napływem pracowników z krajów UE (w stosunku do Malty i Cypru państwa UE nie wnioskowały o okres przejściowy w tym obszarze);
• W zakresie swobodnego przepływu kapitału Malta wynegocjowała stałą derogację w odniesieniu do zakupu tzw. drugich domów; (w kwestii tej obowiązywać będą dotychczasowe uregulowania wewnętrzne przyznające prawo do nabywania tzw. drugich domów obywatelom UE zamieszkującym na Malcie nie krócej niż 5 lat; w innym przypadku konieczne będzie uzyskanie pozwolenia); z kolei Maltańczycy będą mogli bez ograniczeń nabywać ziemię w innych państwach członkowskich (z wyjątkiem tych które wynegocjowały okresy przejściowe w tej dziedzinie), w tym względzie nie będzie bowiem obowiązywać zasada wzajemności;
• Malta wynegocjowała dołączenie do Traktatu Akcesyjnego "protokołu w sprawie aborcji na Malcie", gwarantującego Malcie utrzymanie jej wewnętrznych przepisów w zakresie prawa aborcyjnego;
• Ponadto Malta wynegocjowała okresy przejściowe i derogacje m.in. w następujących obszarach:

1. swobodny przepływ towarów - 4-letni okres przejściowy w zakresie systemu rejestracji leków;
2. polityka konkurencji – 4 okresy przejściowe dotyczące: utrzymania obecnych zasad udzielania pomocy stoczniom (5-letni); zniesienia monopoli państwowych o charakterze handlowym w sektorze energetycznym (3-letni); pomocy małym przedsiębiorstwom (8-letni) oraz dużym przedsiębiorstwom (5-letni) udzielanej na mocy ustawy o rozwoju przemysłu oraz ustawy o wolnych portach.

• Rybołówstwo - derogację od zasady równego dostępu do wód Wspólnoty dla wszystkich wspólnotowych kutrów rybackich, poprzez utrzymanie 25 milowej strefy ochronnej i ograniczenie do niej dostępu określonych kategorii kutrów (o długości większej niż 12 metrów oraz stosujących napęd spalinowy).
• Polityka transportowa - 4 okresy przejściowe: 3-letni ws. wdrożenia przepisów o montowaniu i zastosowaniu tachografów w pewnych kategoriach pojazdów; 2-letni ws. ujednolicenia przepisów prawnych dotyczących nadzoru technicznego nad pojazdami mechanicznymi i przyczepami pojazdów mechanicznych, 2-letni ws. objęcia samochodów ciężarowych wykonujących transport międzynarodowy podatkami drogowymi; 3-letni ws. podatków drogowych za samochody ciężarowe w ruchu krajowym.
• Podatki – 9-letni okres przejściowy na zachowanie zerowej stawki VAT na produkty żywnościowe oraz farmaceutyki; ponadto uzyskała zgodę na utrzymanie uproszczonych procedur w rozliczaniu z podatku VAT podmiotów prowadzących działalność gospodarczą i mających roczny obrót do 37 tys. euro (handel) i 25 tys. euro (usługi) oraz ok. 14 tyś (inne);
• Polityka społeczna i zatrudnienie - okresy przejściowe dotyczące wdrożenia przepisów z zakresu hałasu w pracy (1 rok, tj. do końca 2004 r.), bezpieczeństwa urządzeń i maszyn w miejscu pracy (3 letni), bezpieczeństwa na tymczasowych i ruchomych pracach budów (1 rok), organizacji czasu pracy (1 rok).
• Energia – 3-letni okres przejściowy dotyczący spełnienia wymogu posiadania 90-dniowych zapasów ropy naftowej i paliw płynnych;
• Środowisko – 4-letni okres przejściowy na dostosowanie przepisów odnoszących się do oczyszczania ścieków komunalnych, 4-letni okres przejściowy na dostosowanie przepisów odnoszących się do zanieczyszczeń powstających w wyniku odprowadzania określonych niebezpiecznych substancji do wód, 4-letni okres przejściowy pozwalający produkcję napojów w plastikowych opakowaniach, 2-letni okres przejściowy na spełnienie wymogów odnoszących się do jakości wody przeznaczonej do konsumpcji, 2-letni okres przejściowy w sprawie ograniczania emisji niektórych zanieczyszczeń do powietrza z dużych obiektów energetycznego spalania paliw, 2-letni okres przejściowy odnoszący się do przepisów o opakowaniach i zużytych opakowaniach (6-lat w przypadku opakowań plastikowych) oraz derogację w sprawie możliwości przeprowadzania polowań w określonych porach roku.

Proces dostosowań (wg ostatniego Raportu Okresowego Komisji Europejskiej)

W dokumencie potwierdzono, że Malta spełnia polityczne i ekonomiczne kryteria członkostwa w UE. Podobnie do poprzednich Raportów Okresowych Komisja uznała Maltę za kraj posiadający funkcjonującą gospodarkę rynkową. Ponadto oceniła, że – podobnie do Cypru i w odróżnieniu od pozostałych państw kandydujących – Malta jest w stanie już obecnie sprostać presji konkurencyjnej i siłom rynkowym w UE.

Zastrzeżenia wyrażone przez Komisję dotyczą:

• polityki makroekonomicznej, w odniesieniu do której zalecono redukcję deficytu budżetowego (w 2001 r. deficyt wyniósł 7%) oraz poprawę stanu finansów publicznych,
• przyspieszenia procesu restrukturyzacji przedsiębiorstw państwowych,
• zwiększenia nadzoru nad instytucjami kredytowymi.

Według Komisji Malta od 1999 r. znacząco przyspieszyła proces dostosowania prawa do acquis, jak też dokonała istotnych postępów w zakresie zwiększenie zdolności administracyjnej. W świetle Raportu największy postęp odnotowano w następujących obszarach: swobodny przepływ usług, środowisko, unia celna, swobodny przepływ towarów (z wyjątkiem prawa dotyczącego zamówień publicznych), swobodny przepływ osób (zalecono dalsze dostosowania w zakresie praw obywatelskich i swobodnego przepływu pracowników) oraz statystyka.

Ponadto, odnotowano postępy w rozdziałach: prawo spółek (potrzeba uzupełnień w zakresie ochrony praw własności intelektualnej i przemysłowej), polityka konkurencji (z wyjątkiem zapewnienia zgodności udzielania pomocy stoczniom z przepisami o pomocy państwa), podatki (niezbędne jest zakończenie harmonizacji prawa w odniesieniu do podatku VAT i akcyzy), wymiar sprawiedliwości i sprawy wewnętrzne (konieczność wzmocnienia zdolności administracyjnej w zakresie prania brudnych pieniędzy, azylu, kontroli granic i ochrony danych).

Komisja zwróciła uwagę na niedostateczny postęp w odniesieniu do obszarów: rolnictwo (konieczność poprawy zdolności administracyjnych w zakresie wykonywania WPR, przeprowadzania inspekcji weterynaryjnych i fitosanitarnych oraz wprowadzenia systemu IACS), rybołówstwo (potrzeba wzmocnienia zdolności administracyjnej), transport (zwłaszcza morski) oraz polityka społeczna i zatrudnienie (w zakresie prawa pracy i równego traktowania kobiet i mężczyzn).

Zdaniem Komisji Malta generalnie wypełnia zobowiązania negocjacyjne. Pewne opóźnienia występują w odniesieniu do praw obywatelskich i swobodnego przepływu pracowników (swobodny przepływ osób), ustanowienia systemu monitorowania kutrów (rybołówstwo), utworzenie agencji płatniczej (rolnictwo), transportu morskiego i lądowego (transport) oraz prawa pracy i równego traktowania kobiet i mężczyzn (polityka społeczna i zatrudnienie).

na górę strony