Europejczycy będą mogli wkrótce bezpośrednio zwracać się do Unii o podjęcie działań w wybranych kwestiach. Ale co „inicjatywa obywatelska” oznacza w praktyce?

Wprowadzona traktatem lizbońskim europejska inicjatywa obywatelska (wersja angielska) ma sprawić, że UE stanie się bardziej demokratyczna. Będzie to dla społeczeństwa możliwość bardziej bezpośredniego zabierania głosu w kwestiach z zakresu polityki unijnej.

W następstwie wejścia w życie traktatu w grudniu 2009 r. Komisja, do której należy przedstawianie wniosków ustawodawczych, będzie teraz formalnie zobowiązana do rozważenia propozycji zmian prawnych pochodzących od samych obywateli, o ile przy ich przedkładaniu spełnione zostaną określone warunki.

Inicjatywa obywatelska „powinna [...] sprzyjać żywej dyskusji na temat działań prowadzonych przez Brukselę” – podkreślił nowy komisarz ds. administracji i stosunków międzyinstytucjonalnych Maroš Šefčovič.

Traktat przewiduje, że aby propozycja mogła zostać rozpatrzona przez Komisję, musi uzyskać poparcie przynajmniej miliona obywateli z co najmniej jednej trzeciej państw UE – czyli obecnie z dziewięciu krajów.

Komisja opracowała właśnie szereg szczegółowych zasad, które Europejczycy mieliby stosować przy składaniu tego rodzaju petycji. Zgodnie z tymi zasadami liczba podpisów z każdego kraju musi być proporcjonalna do jego wielkości – od 4,5 tys. w przypadku czterech najmniejszych krajów UE do 72 tys. w kraju największym (Niemcy).

Kiedy już zostanie zebrane przynajmniej 300 tys. podpisów obywateli z co najmniej trzech krajów, petycja zostanie zgłoszona Komisji. Na tym etapie podjęta zostanie decyzja co do tego, czy inicjatywa mieści się w ramach uprawnień Komisji. Od tego momentu organizatorzy będą mieli rok na zebranie brakujących podpisów.

Jeśli inicjatywa będzie spełniać kryteria, Komisja w ciągu czterech miesięcy zbada sprawę i zdecyduje, czy należy sporządzić wniosek ustawodawczy, przeprowadzić dalszą analizę czy też zrezygnować z dalszych działań. Swoją decyzję będzie musiała publicznie uzasadnić.

Aby nie dopuścić do nadużyć, osoby składające podpisy muszą podać swój adres zamieszkania, datę urodzenia, narodowość i numer dokumentu tożsamości (paszport, dowód lub numer ubezpieczenia społecznego). Organizatorzy będą też musieli ujawnić, kto finansuje całą akcję.

Proponowane przez Komisję zasady muszą teraz zostać zatwierdzone przez Parlament i Radę. Dopiero wtedy będzie można przedstawić pierwsze inicjatywy – najprawdopodobniej stanie się to możliwe już w 2011 r.

Europejska inicjatywa obywatelska

Źródło: Komisja Europejska