W dniu 3 lutego br. przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu odbyła się rozprawa w sprawach połączonych C-7/10 i C-9/10 Kahveci i in.. Stanowisko Polski na rozprawie przedstawili Michał Arciszewski oraz Agnieszka Miłkowska z Departamentu Prawa UE Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Wniosek o wydanie orzeczenia prejudycjalnego w niniejszej sprawie został przedłożony przez sąd niderlandzki. Sprawa dotyczy wątpliwości, jakie pojawiły się na tle wydanych przez właściwy organ niderlandzki decyzji o uznaniu - ze względu na skazanie za poważne przestępstwa na kary bezwzględnego pozbawienia wolności - za niepożądanych na terytorium Holandii dwóch cudzoziemców posiadających obywatelstwo tureckie. Decyzje te zostały przez zainteresowanych zaskarżone. Obydwaj powołali się na postanowienia decyzji nr 1/80 Rady Stowarzyszenia z dnia 19 września 1980 r. w sprawie rozwoju stowarzyszenia EWG–Turcja, twierdząc, że znajduje ona w stosunku do nich – jako obywateli tureckich – zastosowanie. Właściwe organy niderlandzkie stoją natomiast na stanowisku, że decyzja nr 1/80 nie znajduje w tej sprawie zastosowania, ponieważ obaj obywatele tureccy, wjeżdżając na terytorium Holandii, dołączali do członków swoich rodzin posiadających co prawda nadal obywatelstwo tureckie, jednakże posiadających również obywatelstwo holenderskie. W związku z tym nie jest możliwe zastosowanie w takim przypadku decyzji nr 1/80, gdyż w rozumieniu prawa holenderskiego obaj dołączali do obywateli holenderskich, a nie tureckich. Prawo holenderskie – podobnie jak prawo polskie – traktuje osoby posiadające obywatelstwo niderlandzkie wyłącznie jako własnych obywateli, niezależnie od tego, czy posiadają oni również obywatelstwo jakiegokolwiek państwa trzeciego.

Pytania prejudycjalne zadane w niniejszej sprawie zmierzają zatem do ustalenia, czy decyzja nr 1/80 znajduje zastosowanie do obywateli holenderskich, posiadających jednocześnie obywatelstwo tureckie, oraz członków ich rodzin, do nich dołączających. Sąd krajowy pyta także, czy w takich okolicznościach ma znaczenie to, kiedy obywatel turecki otrzymuje obywatelstwo państwa przyjmującego.

Strony postępowania przed sądem krajowym, – Pan Kahveci oraz Pan Inan, a także Komisja Europejska w przedstawionych w sprawie uwagach na piśmie twierdziły, że decyzja 1/80 znajduje w stosunku do nich zastosowanie i państwo członkowskie musi uwzględniać fakt posiadania również obywatelstwa tureckiego przez swoich obywateli. Z kolei Holandia i Polska, które jako jedyne państwa członkowskie przedstawiły w sprawie uwagi na piśmie, stały na stanowisku, że państwa członkowskie takiego obowiązku nie mają, w związku z czym skarżącym nie przysługują uprawnienia wynikające z decyzji 1/80. Holandia i Polska podkreśliły, że państwa członkowskie są suwerenne, jeżeli chodzi o uznawanie innych obywatelstw posiadanych przez obywateli tych państw.

Na rozprawie Pełnomocnik Polski podkreślił, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której obywatel turecki dołącza do członka swojej rodziny, który już posiada obywatelstwo państwa członkowskiego i który w tym państwie członkowskim jest traktowany jako jego obywatel. Jest to zatem sytuacja czysto wewnętrzna, a więc taka, którą państwa członkowskie mogą regulować według swego uznania.

Ponadto Pełnomocnik wskazał, że decyzja 1/80 w artykułach 6 i 7 w ogóle nie mówi o obywatelach państwa członkowskiego. Mówi ona wyłącznie o obywatelach tureckich, zgodnie z prawem zarejestrowanych jako osoby należące do rynku pracy państwa członkowskiego, oraz o członkach rodzin takich osób. Tylko do nich ma ona zatem zastosowanie. Traci natomiast w ogóle rację  bytu w odniesieniu do obywateli państw członkowskich oraz członków ich rodzin.

Pełnomocnik odniósł się również do twierdzeń Komisji Europejskiej zawartych w przedstawionych przez Komisję uwagach na piśmie.

Przede wszystkim podniesione zostało, że nie ma racji Komisja, która w swoich uwagach pisze, że uzyskanie obywatelstwa państwa członkowskiego przez pracowników tureckich jest celem decyzji 1/80. Celem decyzji nie jest bowiem doprowadzenie do uzyskania przez obywatela tureckiego obywatelstwa państwa członkowskiego, a jedynie ułatwienie mu integracji z państwem, do którego przyjechał. Nadanie obywatelowi tureckiemu obywatelstwa państwa członkowskiego jest suwerenną decyzja tego państwa i podlega jego prawu.

Pełnomocnik, w dalszym ciągu prowadząc polemikę z Komisją, podkreślił, że Komisja nie ma również racji, kiedy twierdzi, że przyjęcie interpretacji, zgodnie z którą decyzja nie jest stosowana od chwili uzyskania przez obywatela tureckiego obywatelstwa państwa członkowskiego, zniechęci obywateli tureckich do starania się o obywatelstwo państwa członkowskiego. Wręcz przeciwnie – uprawnienia wynikające z posiadania obywatelstwa państwa członkowskiego, a tym samym obywatelstwa Unii, są dużo dalej idące niż uprawnienia wynikające dla obywateli tureckich z decyzji 1/80. Pełnomocnik przywołał w tym miejscu liczne orzeczenia Trybunału, również te, na które powołuje się Komisja.

Na zakończenie Pełnomocnik wskazał, że nie można wyobrazić sobie sytuacji, w której raz będziemy się powoływać na decyzję 1/80, kiedy jej przepisy będą dla nas korzystniejsze, jak w niniejszej sprawie, a innym razem będziemy powoływać się na posiadane obywatelstwo Unii, jeżeli chodzi np. o swobodę przepływu osób, której obywatele tureccy na podstawie decyzji 1/80 nie posiadają, a przysługuje ona obywatelom Unii.

W konkluzji Pełnomocnik potwierdził, że Polska podtrzymuje stanowisko przedstawione w uwagach na piśmie, zgodnie z którym prawa i obowiązki, które przysługują członkom rodziny obywatela państwa członkowskiego przebywającego w państwie członkowskim, którego obywatelstwo posiada (a więc znajdującego się w sytuacji wewnętrznej, tzn. nie wykonującego żadnej ze swobód określonych w Traktatach), regulowane powinny być przepisami wewnętrznymi tego państwa członkowskiego i od decyzji tego państwa powinno zależeć uznawanie uprawnień danej osoby wynikających z obywatelstwa państwa trzeciego, które ta osoba posiada obok obywatelstwa tego państwa członkowskiego.

W rozprawie oprócz pełnomocników Polski i Holandii udział wzięli pełnomocnicy Komisji Europejskiej, Pana Kahveci oraz Pana Inan. Wszyscy oni podtrzymali stanowisko przedstawione w uwagach na piśmie.

W toku rozprawy szczególne zainteresowanie Trybunału wzbudziła kwestia statusu w Holandii osób posiadających podwójne obywatelstwo (holenderskie i państwa trzeciego, nie będącego państwem członkowskim UE). W związku z tym liczne pytania dotyczące tej kwestii kierowane były do pełnomocnika rządu holenderskiego.

Należy jednak podkreślić, że Pełnomocnik Polski w replice również odniósł się do niektórych poruszonych przez Trybunał w pytaniach kwestii.

Trybunał nie określił na rozprawie daty ogłoszenia wyroku w sprawie ani terminu wydania opinii przez Rzecznika Generalnego.