W dniu 1 lipca br. przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu odbyła się rozprawa w sprawie C-283/09 Weryński. Stanowisko Rzeczpospolitej Polskiej na rozprawie przedstawił Michał Arciszewski z Departamentu Prawa UE Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Wniosek o wydanie orzeczenia prejudycjalnego w niniejszej sprawie został przedłożony przez polski sąd (Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie) prowadzący postępowanie z powództwa Artura Weryńskiego przeciwko Mediatel 4B Spółce z o.o. w Warszawie o odszkodowanie z tytułu umowy o zakazie konkurencji. Pytanie prejudycjalne zostało zadane na podstawie art. 68 w zw. z art. 234 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) i dotyczyło zasadności zażądania przez irlandzki organ zapłaty zaliczki w kwocie 40 euro tytułem pokrycia kosztów przesłuchania świadka, o którego przesłuchanie w Irlandii Sąd Rejonowy zwrócił się w trybie rozporządzenia Rady (WE) nr 1206/2001 z dnia 28 maja 2001 r. w sprawie współpracy między sądami państw członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych i handlowych.

W związku z wątpliwościami powstałymi na gruncie art. 68 TWE (obowiązującego jeszcze w dacie wystąpienia do Trybunału z pytaniem przez Sąd Rejonowy – obecnie uchylonego przez Traktat z Lizbony), Trybunał zwrócił się do państw członkowskich oraz Komisji z prośbą o przedstawienie stanowiska odnośnie dopuszczalności pytania prejudycjalnego (pytanie zadał Sąd Rejonowy, a więc co do zasady sąd, od którego orzeczeń zgodnie z polskim prawem przysługuje odwołanie).

Komisja oraz większość państw członkowskich w przedstawionych w sprawie uwagach na piśmie zgodziły się co do merytorycznej odpowiedzi na pytanie sądu krajowego, podnosząc, że rozporządzenie nie daje prawa do żądania zaliczki. Jedynie Irlandia twierdziła, że rozporządzenie 1206/2001 pozwala żądać zaliczki na pokrycie kosztów stawiennictwa świadka od państwa wzywającego. W związku z powyższym Pełnomocnik Rzeczypospolitej Polskiej w swoim wystąpieniu, podtrzymał stanowisko przedstawione na etapie pisemnym oraz ustosunkował się do kwestii dopuszczalności.

Pełnomocnik podkreślił, że Sąd Rejonowy jest sądem, od którego orzeczenia w odniesieniu do kosztów związanych z przeprowadzeniem dowodu nie przysługuje środek zaskarżenia. Stroną powodową w sprawie przed sądem krajowym jest bowiem pracownik, który zgodnie z prawem polskim korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, w tym również kosztów związanych z przeprowadzeniem dowodu.

Sąd krajowy nie był wobec tego uprawniony do wezwania strony powodowej do uiszczenia zaliczki na koszty przeprowadzenia dowodu, bowiem w takiej sytuacji wszelkie koszty ponosi tymczasowo Skarb Państwa. Pełnomocnik podkreślił również, że w sprawie takiej jak przed Sądem Rejonowym żadna ze stron, ani jakikolwiek inny podmiot nie był uprawniony do zaskarżenia tymczasowego obciążenia kosztami przeprowadzenia dowodu Skarbu Państwa.

W konkluzji Pełnomocnik stwierdził jednoznacznie, że pytanie zadane przez Sąd Rejonowy należy uznać w świetle art. 68 TWE za dopuszczalne i Trybunał powinien udzielić na nie odpowiedzi, w ten sposób, że sąd wezwany nie jest uprawniony do żądania zaliczki od sądu wzywającego na poczet pokrycia należności świadka.  

Szczególne zainteresowanie Trybunału wzbudził fakt przeprowadzenia dowodu przez irlandzki sąd (świadek został bowiem ostatecznie przez ten sąd przesłuchany). Trybunał chciał wiedzieć, czy w związku z tym polski sąd ostatecznie zapłacił żądaną przez irlandzki organ zaliczkę. W tym zakresie stanowiska pełnomocników: irlandzkiego i polskiego zasadniczo się od siebie różniły. Pełnomocnik Irlandii twierdził bowiem, że sąd polski zaliczki nie zapłacił, ale dowód pomimo tego został przeprowadzony. Z kolei według informacji znajdujących się w aktach sprawy, w których posiadaniu był pełnomocnik Rzeczypospolitej Polskiej, Sąd Rejonowy zapłacił żądaną zaliczkę i dopiero po jej uiszczeniu świadek został przesłuchany.

W rozprawie oprócz pełnomocników Rzeczypospolitej Polskiej i Irlandii udział wziął pełnomocnik Komisji Europejskiej, który również opowiedział się za dopuszczalnością pytania prejudycjalnego zadanego przez polski sąd.

Sąd nie określił na rozprawie daty ogłoszenia wyroku w sprawie. Opinia Rzecznika Generalnego ma zostać wydana 2 września br.