W dniu 1 lipca br. przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu odbyła się rozprawa w sprawie C-222/09 Kronospan Mielec. Polskę na rozprawie reprezentowała Aleksandra Rutkowska – radca ministra w Departamencie Prawa UE Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Sprawa została wszczęta w wyniku pytania prejudycjalnego wniesionego przez polski sąd krajowy – Naczelny Sąd Administracyjny.  Pytanie dotyczyło interpretacji art. 9 ust. 2 lit. e) tiret (iii) oraz lit. c) tiret (i) szóstej dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej – 77/388/EWG (obecnie:  art. 56 ust. 1 lit. c) oraz lit. a) dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego). Poprzez wniesione pytanie Naczelny Sąd Administracyjny zmierzał do ustalenia, czy usługi mające charakter prac obejmujących badania i pomiary emisji, w tym prowadzenie badań związanych z emisją dwutlenku węgla i handlem emisjami, sporządzanie oraz nadzór nad dokumentacją powyższych prac, a także analizowanie źródeł potencjalnych zanieczyszczeń dokonywanych w celu zdobycia doświadczeń i wiedzy technologicznej, ukierunkowanej na wyprodukowanie nowych materiałów, wyrobów i urządzeń, jak również zastosowanie nowych procesów technologicznych w procesie produkcji podlegają opodatkowaniu jako usługi inżynierów w miejscu, w którym usługobiorca (zlecający usługę) posiada siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, czy też jako usługi odnoszące się do działalności naukowej – w miejscu, gdzie usługi te są faktycznie wykonywane.

W uwagach na piśmie Polska zajęła stanowisko, zgodnie z którym usługi, o których mowa w postępowaniu przed sądem krajowym, powinny zostać uznane za usługi odnoszące się do działalności naukowej i jako takie powinny podlegać opodatkowaniu stosownie do art. 9 ust. 2 lit. c) tiret (i) szóstej dyrektywy, tj. w miejscu, gdzie usługi te są faktycznie wykonywane.

Na rozprawie Polska podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko. W swoim wystąpieniu Pełnomocnik podkreśliła, że charakter usług, będących przedmiotem postępowania przed sądem krajowym wskazuje, że usługi te nie mają charakteru usług inżynierów w szczególności z tego powodu, że nie polegają one na odtwórczym analizowaniu dostępnych i istniejących wskazań nauki i wiedzy, lecz na prowadzeniu badań, których celem jest zdobycie nowej wiedzy. Ponadto, w przeciwieństwie do usług inżynierów, gdzie rezultat jest ściśle określony, a jego osiągnięcie jest ponadto pożądane, rezultat prowadzonych badań nie jest znany.  Pełnomocnik odniosła się również do uwag na piśmie Komisji, w których wskazano kryteria, które należy wziąć pod uwagę oceniając, gdzie usługi mają być opodatkowane. Pełnomocnik wskazała, że fakt, iż koszt tych usług nie wpływa na wysokość ceny produktu końcowego nie ma rozstrzygającego wpływu na zakwalifikowanie usług jako usług inżynierów albo usług z dziedziny nauki. W każdym stanie faktycznym należy bowiem najpierw rozstrzygnąć, czy zachodzi któryś z przypadków określonych w art. 9 ust. 2 szóstej dyrektywy, jeżeli zaś nie – zastosowanie będzie miał art. 9 ust. 1 tej dyrektywy.  Okoliczność, że koszt usług wpływa na wysokość ceny produktu końcowego jest jedynie przykładowa, a celem wprowadzenia przepisu ust. 2 w art. 9 szóstej dyrektywy były trudności w ustaleniu miejsca świadczenia usług oraz konieczność wprowadzenia przepisów, które zapobiegną brakowi opodatkowania niektórych usług. W ocenie strony polskiej za klasyfikacją usług jako usług z dziedziny nauki przemawia również fakt, że są to usługi, które mają uniwersalny charakter i które są przeznaczone dla szerszego grona nieokreślonych odbiorców. Pełnomocnik podkreśliła ponadto, że działalność naukowa musi być traktowana szerzej niż tylko poprzez odniesienie się do prezentowanych wyników badań.

W rozprawie brali również pełnomocnicy reprezentujący: Kronospan Mielec, Komisję Europejską oraz Grecję. Pełnomocnicy Kronospan Mielec także podtrzymali swoje dotychczasowe stanowisko. Pełnomocnicy wskazali, że przedmiotowe usługi stanowią usługi inżynierów, które powinny zostać opodatkowane w miejscu, w którym usługobiorca (zlecający usługę) ma swoją siedzibę lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. Za inżynieryjnym charakterem usług przemawia między innymi to, że beneficjentem usług nie jest szerzy krąg odbiorców, a jedynie spółka z grupy zlokalizowana na Cyprze, koszt usług jest wliczany w cenę towarów, jak również to, że efekty prac stanowią tajemnicę handlową i nie są dostępne szerszemu gronu podmiotów, a ich wykonanie wymaga kwalifikacji inżynierów. Pełnomocnik Komisji Europejskiej zajęła natomiast stanowisko odmienne od zaprezentowanego w uwagach na piśmie. W opinii Komisji  analizowane usługi nie mogą zostać zaliczone ani do usług inżynieryjnych, o których mowa w art. 9 ust. 2 lit. e), ani też do usług z dziedziny nauki, o których mowa w lit. c) tego artykułu. Brak możliwości  zakwalifikowania przedmiotowych usług do  usług inżynierów wynika przede wszystkim z tego, że ich koszt nie jest bezpośrednio uwzględniany w cenie towarów,  natomiast brak możliwości uznania ich za usługi z dziedziny nauki jest związany z brakiem spełnienia warunków, na które wskazał Trybunał w wyroku w sprawie C-114/05 Gillan Beach Ltd. W konsekwencji zdaniem Komisji przedmiotowe usługi powinny zostać opodatkowane zgodnie z zasadą ogólną, tj. w miejscu siedziby lub stałego miejsce prowadzenia działalności gospodarczej usługodawcy. Podobne stanowisko zajęła w swym wystąpieniu Grecja.

Po zakończeniu wystąpień sędziowie skierowali kilka pytań do pełnomocników Kronospan Mielec. Przedstawione pytania miały charakter doprecyzowujący i zmierzały do ustalenia profilu działalności samej spółki, celu prowadzonych badań i ich znaczenia dla poszczególnych spółek należących do grupy, jak również relacji istniejącej pomiędzy spółką polską a spółką cypryjską.

Na tym rozprawa została zamknięta. Sędzia sprawozdawca ogłosił, że wyrok zostanie wydany bez opinii rzecznika generalnego, a strony zostaną powiadomione o terminie ogłoszenia wyroku osobnym pismem. Mając na uwadze dotychczasowe doświadczenie, należy się spodziewać, iż wyrok zostanie wydany w okresie od trzech do ośmiu miesięcy od dnia rozprawy.