W dniu 9 lutego 2011 r. przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu odbyła się z udziałem Pełnomocnika Polski rozprawa w połączonych sprawach C-58/10 do C-68/10 Monsanto i in.

Wnioski o wydanie orzeczenia prejudycjalnego w tych sprawach zostały przedłożone przez francuską Conseil d’Etat (Radę Stanu) w związku ze sporami pomiędzy przedsiębiorcami produkującymi, wprowadzającymi do obrotu i uprawiającymi na terytorium Francji kukurydzę genetycznie zmodyfikowaną linii MON810 a ministrem rolnictwa i rybołówstwa, który zarządzeniem z dnia 5 grudnia 2007 r. czasowo zawiesił zezwolenie na sprzedaż użytkownikowi końcowemu i na używanie na terytorium Francji odmian materiału siewnego kukurydzy tej linii, a następnie zarządzeniem z dnia 7 lutego 2008 r. zakazał uprawy na terytorium Francji odmian materiału siewnego tego produktu. Zarządzenia te  zostały przyjęte na podstawie art. 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie oraz francuskich przepisów wdrażających ten artykuł. Producenci, którzy zaskarżyli ww. zarządzenia, twierdzili, że art. 23 dyrektywy 2001/18/WE nie mógł stanowić podstawy prawnej dla przyjęcia spornych aktów prawnych. Zdaniem skarżących wyłącznie Komisja Europejska, nie zaś władze francuskie, jest kompetentna do przyjęcia środków nadzwyczajnych, ograniczających lub zakazujących obrotu kukurydzą genetycznie zmodyfikowaną linii MON810, na podstawie art. 34 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 r. w sprawie genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy.

Pytania prejudycjalne, a w szczególności pytanie trzecie, dotyczyły wykładni klauzul bezpieczeństwa zawartych w art. 23 dyrektywy 2001/18/WE oraz w art. 34 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003.

W uwagach na piśmie Polska przedstawiła stanowisko, zgodnie z którym państwa członkowskie w sytuacji takiej, jak w niniejszej sprawie, są kompetentne do przyjęcia tymczasowych środków ochronnych zarówno na podstawie art. 23 dyrektywy 2001/18/WE, jak i art. 34 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 w związku z art. 54 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności. Zaproponowana przez Polskę interpretacja klauzul bezpieczeństwa zakładała przyznaje państwom członkowskim stosunkowo szerokiego marginesu swobody przy podejmowaniu decyzji, co do zasadności ich zastosowania i wprowadzania ograniczeń w zakresie stosowania GMO.

Podczas rozprawy Pełnomocnik Polski podtrzymał stanowisko przedstawione na etapie procedury pisemnej, a także ustosunkował się do uwag tych uczestników postępowania, którzy w sposób zawężający interpretowali uprawnienia państw członkowskich do stosowania środków ochronnych, w szczególności do stanowiska Komisji Europejskiej.

Pełnomocnik Polski podniósł, że państwo członkowskie jest upoważnione do działania nie tylko na podstawie art. 54, ale też na podstawie art. 53 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, do których odsyła art. 34 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003. Oba te przepisy przewidują bowiem środki o podobnym charakterze, zaś rozporządzenie (WE) nr 178/2002 nie ustanawia sztywnej zasady, uzależniającej działania państwa członkowskiego od wcześniejszego braku reakcji Komisji Europejskiej na stwarzane przez dane GMO zagrożenie. Pełnomocnik Polski przedstawił stanowisko, zgodnie z którym środki ochronne powinien stosować ten, kto pierwszy powziął wiadomość o ryzyku ze strony danego GMO, tak żeby ryzyko to powstrzymać jak najszybciej.

Pełnomocnik Polski odniósł się również do argumentów Komisji Europejskiej, które uzależniają zastosowanie klauzul przez państwo członkowskie od uprzedniego poinformowania o tym fakcie Komisji Europejskiej i od powstrzymywania się od podjęcia działań zapobiegawczych do czasu rozważenia przez nią sprawy. Argumentował, że takie ograniczenie podważałoby cel tych środków, zgodnie z którym potrzeba ich zastosowania powstaje w sytuacji, gdy istnieje konieczność pilnego działania zapobiegawczego. Pełnomocnik Rzeczpospolitej Polskiej zauważył też, że ewentualny brak następczego powiadomienia Komisji Europejskiej o przyjęciu przez państwo członkowskie środka ochronnego nie jest wadą samego środka, nie dotyczy bowiem treści i przesłanek jego zastosowania. Zdaniem Pełnomocnika Polski tak przyjęty środek nie może zostać tylko z tego powodu uchylony lub unieważniony.

W odniesieniu do warunków zastosowania środków ochronnych Pełnomocnik Polski podkreślił ponadto, że państwo członkowskie powinno być upoważnione do przyjęcia takich środków w każdym przypadku, gdy według władz tego państwa istnieje uzasadnione podejrzenie, że dany produkt może stanowić ryzyko dla zdrowia lub środowiska, nawet jeżeli dane naukowe potwierdzające to ryzyko nie są jeszcze pełne. W przeciwnym bowiem wypadku, gdyby państwo członkowskie musiało czekać z zastosowaniem środków ochronnych do czasu uzyskania całkowitej pewności naukowej, czas, który mógłby pozwolić na zapobieżenie zagrożeniu ze strony danego GMO, zostałby zmarnowany.

Stanowisko Polski na rozprawie przedstawił Pan Bogusław Majczyna, zastępca dyrektora Departamentu Prawa Unii Europejskiej Ministerstwa Spraw Zagranicznych. W rozprawie wzięli też udział pełnomocnicy Monsanto, Association générale des producteurs de maïs (AGPM), Sociéte Pioneer Génétique, Francji, Grecji oraz Komisji Europejskiej.

 Wszystkie państwa członkowskie opowiedziały się za szeroką interpretacją klauzul bezpieczeństwa, przyznającą państwom członkowskim uprawnienia do wprowadzania ograniczeń w zakresie stosowania GMO. Odmienne stanowisko zajęli pozostali pełnomocnicy, w tym Komisja Europejska, argumentując, iż uprawnienia takie posiada wyłącznie Komisja Europejska na podstawie art. 34 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003.

 Na rozprawie rzecznik generalny skierował pytanie do wszystkich państw członkowskich. Ponadto osobne pytania sędziowie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej skierowali do Grecji oraz Francji. Rzecznik generalny zapowiedział przedstawienie opinii w niniejszej sprawie 22 marca 2011 r. Sąd nie określił daty ogłoszenia wyroku.