W dniu 10 marca br. odbywała się rozprawa przed Trybunałem Sprawiedliwości WE w Luksemburgu w sprawie C-115/08 ČEZ. Polskę na rozprawie reprezentował przedstawiciel Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej – Marcin Nowacki, główny specjalista w Departamencie Prawa UE.

Sprawa C-115/08 ČEZ wszczęta została w związku z pytaniem prejudycjalnym skierowanym przez sąd austriacki w ramach zawisłego przed tym sądem sporu dotyczącego kwestii, czy powodowie (Kraj Związkowy Górnej Austrii i powodowie prywatni) mogą żądać od pozwanej (ČEZ – czeskie przedsiębiorstwo energetyczne będące użytkownikiem elektrowni atomowej w Temelinie, położonej bezpośrednio przy austriackiej granicy) zaniechania immisji z elektrowni jądrowej lub czy muszą tolerować zagrożenie immisji z obiektu, na który zezwolenie wydały władze czeskie. Na gruncie zawisłego przed sądem krajowym sporu powziął on wątpliwość w zakresie interpretacji przepisów prawa wspólnotowego (w tym również w świetle wcześniejszego wyroku austriackiego Sądu Najwyższego) i postanowił skierować pytania prejudycjalne odnoszące się do interpretacji następujących przepisów Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską: art. 10 TWE, art. 12 TWE, art. 28 TWE i art. 43 TWE.

Z uwagi na wagę poruszanych we wniosku prejudycjalnym kwestii (swoboda przedsiębiorczości, swoboda przepływu towarów, zakaz wszelkiej dyskryminacji oraz zasada lojalnej współpracy, a także ogólne zasady stosowania prawa wspólnotowego i wzajemny stosunek miedzy prawem wspólnotowym a prawem międzynarodowym), Polska zdecydowała się na wzięcie udziału w postępowaniu poprzez złożenie uwag na piśmie, a następnie wystąpienie na rozprawie. Wyrok w niniejszej sprawie może potencjalnie mieć duże znaczenie dla Polski, gdyż sprawę tę należy odnosić nie tylko do działalności gospodarczej w postaci prowadzenia elektrowni jądrowej, ale również do każdej innej działalności powodującej immisje transgraniczne. O jej znaczeniu świadczy również fakt jej rozpoznawania przez Trybunał Sprawiedliwości WE w składzie Wielkiej Izby.

W rozprawie brali udział pełnomocnicy reprezentujący: Land Oberősterreich oraz firmę ČEZ (strony postępowania przed sądem krajowym), a także Austrii, Czech, Francji, Polski oraz Komisji Europejskiej.

Przedstawiciel Polski podtrzymał stanowisko przedstawione w uwagach na piśmie, a także odniósł się do kwestii podniesionych przez Trybunał w wezwaniu na rozprawę. W szczególności podkreślił on, że funkcjonują w prawie międzynarodowym (w tym przyjęta w ramach ONZ Konwencja Bezpieczeństwa Jądrowego i wyrażona w niej zasada ALARA) oraz wspólnotowym (zwłaszcza dyrektywa 96/29/EURATOM) regulacje prawne, szczegółowo regulujące kwestię immisji z elektrowni jądrowych, na podstawie i w zgodzie z którymi państwa członkowskie UE przyjęły swoje wewnętrzne uregulowania. W przypadku uznania, że elektrownia prowadzona przez firmę ČEZ w Temelinie dokonywała immisji zgodnie z ww. regulacjami, nie ma powodów do żądania wstrzymania immisji, a wiec ograniczenia prowadzenia tej działalności gospodarczej. Ponadto przedstawiciel Polski odniósł się do tez przedstawionych przez Czechy oraz Komisję WE w ich uwagach na piśmie. W szczególności odnosząc się do tez przedstawionych przez Czechy, przychylił się on do tezy mówiącej o automatycznym naruszeniu art. 192 Traktatu EURATOM w przypadku naruszenia przez państwo członkowskie Konwencji Bezpieczeństwa Jądrowego, jednocześnie nie zgadzając się z tezą mówiącą o automatycznym naruszeniu art. 10 TWE w przypadku naruszenia art. 192 TWE. Polski przedstawiciel poparł również tezę przedstawioną przez Komisję WE, zgodnie z którą idea wyrażana w art. 12 TWE ustanawiająca zakaz dyskryminacji ze względu na przynależność państwową, jako ogólna zasada przyświecająca integracji europejskiej, ma zastosowanie również w ramach EURATOMU, co jednakże nie oznacza, że zakres zastosowania art. 12 TWE zostałby rozciągnięty również na EURATOM.

Rzecznik Generalny przedstawi swoją opinię w sprawie w dniu 22 kwietnia 2009 r. Wyroku w sprawie oczekiwać należy w późniejszym terminie.