W dniu 17 maja 2011 r., przed Sądem Unii Europejskiej odbyła się rozprawa w sprawie T-4/06 Polska przeciwko Komisji.

Sprawa ta dotyczy wniesionej przez polski rząd skargi o stwierdzenie nieważności artykułu 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1686/2005 z dnia 14 października 2005 r. ustalającego kwoty opłat produkcyjnych oraz współczynnik dodatkowej opłaty w sektorze cukru na rok gospodarczy 2004/2005. Zaskarżone rozporządzenie określiło kwoty opłat produkcyjnych oraz współczynnik dodatkowej opłaty w sektorze cukru na rok gospodarczy 2004/2005 w celu pokrycia nieuregulowanego salda całkowitej straty, zgodnie z art. 16 rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/2001. Zaskarżony artykuł rozporządzenia wprowadził zróżnicowanie współczynnika opłaty dodatkowej pomiędzy państwami tworzącymi Wspólnotę przed 1 maja 2004 r. oraz nowymi państwami członkowskimi. Współczynnik był wyższy dla nowych państw członkowskich

W swojej skardze Polska podniosła następujące zarzuty:

• brak kompetencji Komisji Europejskiej i naruszenie art. 16 rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/2001;

Powyższy przepis, zdaniem Polski, upoważnił Komisję Europejską do ustalenia wyłącznie jednego współczynnika, o jednakowej wysokości dla całej Wspólnoty. Dodatkowo Polska podniosła, że zasady wspólnej organizacji rynków w sektorze cukru nie tylko nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla odstępstwa od językowej wykładni przepisów rozporządzenia (WE) nr 1260/2001, ale dodatkowo wykluczają takie odstępstwo.

•  naruszenie zasady natychmiastowego i pełnego przejęcia dorobku wspólnotowego przez nowe Państwa Członkowskie;

Według Polski zróżnicowany współczynnik opłaty dodatkowej stanowi w rzeczywistości środek przejściowy, który nie ma podstaw w Akcie Przystąpienia i aktach wydanych na jego podstawie. Zdaniem Polski Akt Przystąpienia upoważnia ją do przejęcia prawa do korzystania z nadpłat i obowiązku pokrywania strat na rynku cukru, powstałych w poprzednich latach gospodarczych.

•   naruszenie zasady niedyskryminacji;

Polska zarzuciła Komisji, że jedynym kryterium dla zróżnicowania współczynnika w zaskarżonym rozporządzeniu jest data przystąpienia państw członkowskich do Unii Europejskiej. Według Polski data rozszerzenia Unii Europejskiej nie może stanowić obiektywnego kryterium, które mogłoby usprawiedliwiać wprowadzone zróżnicowanie.

•  naruszenie zasady solidarności;

Polska podniosła, że zróżnicowanie współczynnika w odniesieniu do poszczególnych Państw Członkowskich oznacza arbitralne, nieproporcjonalne i niesolidarne rozłożenie kosztów finansowania rynku cukru.

•  niewystarczające uzasadnienie zaskarżonego środka w związku z brakiem wskazania przez Komisję Europejską okoliczności, które uzasadniałyby zróżnicowanie współczynnika, ani też celów, jakim miałoby służyć takie zróżnicowanie.

• naruszenie istotnego wymogu proceduralnego, poprzez przyjęcie rozporządzenia (WE) nr 1686/2005 w sposób sprzeczny z przepisami art. 3 regulaminu proceduralnego Komitetu Zarządzającego do Spraw Cukru i art. 3 rozporządzenia Rady EWG nr 1 w sprawie określenia systemu językowego Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej, jako że Komisja Europejska nie przedstawiła, według twierdzeń skarżącej, w toku procedury komitologicznej polskiej wersji językowej projektu zaskarżonego środka.

Na rozprawie Polskę reprezentował Pan Bogusław Majczyna, Zastępca Dyrektora Departamentu Prawa UE w MSZ.

Podczas rozprawy Polska podtrzymała i rozwinęła stanowisko przedstawione w fazie pisemnej. Po pierwsze Polska odniosła się do argumentu Komisji, zgodnie z którym wprowadzone zróżnicowanie współczynnika jest usprawiedliwione jej dotychczasową praktyką. Polska wskazała w tym względzie, że dotychczasowa praktyka Komisji nie może usprawiedliwiać ani legitymizować działań sprzecznych z prawem, a ponadto praktyka Komisji nigdy wcześniej nie skutkowała ustanowieniem dwóch zróżnicowanych współczynników. Pierwszy raz nastąpiło to dopiero w zaskarżonym rozporządzeniu.

Po drugie, Polska wykazała niespójność argumentacji Komisji, która dowodziła, że obniżenie współczynnika dla starych państw członkowskich miało na celu zwrócenie tym państwom nadpłaty dokonanej w poprzednim roku gospodarczym. Polska wskazała, że w poprzednim roku gospodarczym nadpłata została uiszczona przez konkretne państwa członkowskie, które pobrały opłaty produkcyjne od konkretnych producentów. Niemniej jednak zastosowana przez Komisję metoda nie realizuje celu, o którym mówi Komisja, gdyż nadpłata nie została zwrócona tym, którzy jej dokonali. Zwrócono ją natomiast wszystkim starym państwom członkowskim, niezależnie od tego, które z nich i w jakiej części przyczyniło się do powstania tej nadpłaty. Polska stwierdziła także, że wspólnym rynkiem cukru rządzi zasada solidarności, a nie zasada wzajemności. Zatem kwoty wpłacone zgodnie z przepisami unijnymi w celu finansowania wspólnej organizacji rynków rolnych są kwotami wspólnotowymi i nie podlegają zwrotowi, ale rozliczeniu według obiektywnych kryteriów. Dlatego Komisja była uprawniona wyłącznie do zwrotu nadpłaty według obiektywnych kryteriów na rzecz całej Wspólnoty, a nie do różnicowania państw członkowskich i do zwrotu nadpłaty tylko niektórym spośród nich.

Po trzecie Polska przedstawiła stanowisko, zgodnie z którym zaskarżony środek jest w istocie środkiem przejściowym przyjętym bez jakiejkolwiek podstawy prawnej w Akcie Przystąpienia. Przyjmując ten środek Komisja posłużyła się kryterium daty przystąpienia do Unii, a nie kryterium przyczynienia się do powstania nadpłaty, ani stopnia tego przyczynienia się. Polska podkreśliła również, że art. 41 Aktu Przystąpienia nie mógł stanowić podstawy do przyjęcia zaskarżonego środka, gdyż celem zaskarżonego środka nie było ułatwienie nowym państwom członkowskim przejścia na system wynikający z zastosowania wspólnej polityki rolnej.

Polska odpowiedziała także na pytania zadane przez Sąd na piśmie przed rozprawą oraz na szereg pytań zadanych przez sędziów w trakcie rozprawy. Szczególnie istotne dla przyszłego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było pytanie sędziego sprawozdawcy dotyczące możliwości wskazania z urzędu przez Sąd art. 41 Aktu Przystąpienia jako właściwej podstawy prawnej zaskarżonego środka. W odpowiedzi na to pytanie Polska stwierdziła, wbrew stanowisku Komisji, że takie rozwiązanie nie jest możliwe w sytuacji, gdy obie strony postępowania zgadzają się co do tego, że zaskarżony środek ma inny cel, niż cel przewidziany w art. 41 Aktu Przystąpienia, a więc ułatwienie nowym państwom członkowskim przejścia na system wynikający z zastosowania wspólnej polityki rolnej. Prowadziłoby to bowiem do naruszenia zasady kontradyktoryjności postępowania.