W dniu 10 lutego br., przed Trybunałem Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich odbyła się rozprawa w sprawie OPINIA 1/08. Wniosek o wydanie opinii został złożony przez Komisję Wspólnot Europejskich, w związku z zamiarem zawarcia z poszkodowanymi członkami WTO porozumień modyfikujących zasady i warunki, na jakich Wspólnota umożliwia dostęp do swojego rynku usługom i usługodawcom innych członków WTO. Komisja Wspólnot Europejskich wystąpiła do Trybunału Sprawiedliwości WE o rozstrzygnięcie kwestii wyznaczania zakresu kompetencji wyłącznych Wspólnoty Europejskiej oraz kompetencji dzielonych między Wspólnotę a państwa członkowskie w zakresie, jaki dotyczy przedmiotu projektowanej umowy. Komisja wniosła również o wydanie opinii w odniesieniu do problemu wyboru właściwej podstawy prawnej aktu dotyczącego zawarcia przedmiotowej umowy.

Sprawa OPINIA 1/08 jest niezwykle istotna dla Polski, jak również dla pozostałych państw członkowskich. Stanowisko Trybunału Sprawiedliwości WE będzie miało bowiem kluczowe znaczenie nie tylko przy ustalaniu trybu zawarcia przedmiotowej umowy, ale także dla ustalenia ogólnego podziału kompetencji między Wspólnotę a państwa członkowskie w dziedzinie wspólnej polityki handlowej. Pytania przekazane przez Trybunał wskazują, iż Trybunał rozpatrywać będzie między innymi istotną i delikatną kwestię wykładni art. 133 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, jak również problem rozstrzygania o podstawie prawnej aktu w przypadku sporu co do kompetencji Wspólnoty i państw członkowskich

Ponad połowa państw członkowskich złożyła w sprawie uwagi na piśmie. Obok Polski stanowisko przedstawiły Czechy, Dania, Niemcy, Irlandia, Grecja, Hiszpania, Włochy, Litwa, Niderlandy, Portugalia, Rumunia, Finlandia, Szwecja oraz Zjednoczone Królestwo. Uwagi przedłożyły również Rada Unii Europejskiej oraz Parlament Europejski. Trybunał Sprawiedliwości WE, z uwagi na powagę rozstrzyganego zagadnienia z urzędu zdecydował o przeprowadzeniu wysłuchania w dniu 10 lutego 2009 r.

Na rozprawie Polskę reprezentował Cezar Herma, zastępca dyrektora Departamentu Prawa UE w Urzędzie Komitetu Integracji Europejskiej.

Podczas rozprawy Komisja Wspólnot Europejskich oraz Parlament Europejski podtrzymały swoje stanowisko o wyłącznej kompetencji Wspólnoty do zawarcia porozumień będących przedmiotem sprawy. Rada Unii Europejskiej i wszystkie uczestniczące w rozprawie państwa członkowskie rozwinęły argumentację na poparcie przedstawionej już w fazie pisemnej tezy, w myśl której zawarcie porozumień należy do kompetencji dzielonych między Wspólnotę a państwa członkowskie, umowy powinny zatem zostać zawarte jako umowy mieszane. Przedstawione argumenty państw członkowskich i instytucji wspólnotowych odnosiły się w szczególności do sposobu interpretacji przepisu art. 133 TWE dotyczącego wspólnej polityki handlowej oraz do metody wyboru właściwej podstawy prawnej aktu wspólnotowego w przypadku sporu co do kompetencji państw członkowskich i Wspólnoty. Wielokrotnie odnoszono się także do kwestii sposobu reprezentacji Wspólnoty na forum WTO. Po wysłuchaniu wystąpień uczestników postępowania rzecznik generalny zwrócił się do pełnomocników instytucji wspólnotowych z pytaniem odnoszącym się do interpretacji pojęcia „umowy horyzontalne” i jego znaczenia dla wykładni art. 133 TWE. Przedstawiciel Zjednoczonego Królestwa został ponadto poproszony o doprecyzowanie swojego stanowiska w odniesieniu do wykładni tego przepisu.