18 maja 2010 r. przed Trybunałem Sprawiedliwości w Luksemburgu odbyło się wysłuchanie w sprawie Opinia 1/09. Podczas wysłuchania obecny był pełen skład sędziowski oraz wszyscy rzecznicy generalni.

Wniosek o wydanie opinii w sprawie 1/09 złożyła, na podstawie art. 218 ust. 11 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Rada Unii Europejskiej. Celem wniosku jest orzeczenie o zgodności z postanowieniami traktatu projektu porozumienia ustanawiającego jednolity system sądowego rozstrzygania sporów patentowych.

Projekt porozumienia przewiduje utworzenie jednolitego sądu ds. patentów, obejmującego swą jurysdykcją zarówno patenty europejskie jak i patenty wspólnotowe (Unii Europejskiej). Dotychczas, spory dotyczące naruszeń patentów europejskich, udzielanych na mocy Konwencji o udzielaniu patentów europejskich (Konwencji monachijskiej), rozpatrywane były zgodnie z ustawodawstwem krajowym. Patenty wspólnotowe (Unii Europejskiej) zostaną natomiast utworzone na mocy rozporządzenia, którego projekt został dołączony do wniosku o opinię, wraz z projektem porozumienia. Zawarcie porozumienia umożliwi przyznanie nowo utworzonemu sądowi wyłącznej jurysdykcji m. in. w sporach dotyczących ważności i naruszeń obu rodzajów patentów. Jednocześnie, projekt porozumienia zakłada przystąpienie Unii do Konwencji o udzielaniu patentów europejskich (Konwencji monachijskiej), aby umożliwić przyznawanie obu rodzajów patentów przez Europejski Urząd Patentowy, zgodnie z ustaloną w przepisach konwencji jednolitą procedurą.

Zapewnienie jednolitej ochrony sądowej praw wynikających z patentów ma duże znaczenie gospodarcze. Ustanowienie wyspecjalizowanego sądu międzynarodowego spowoduje, że nie będzie już konieczne jednoczesne prowadzenie postępowań przed sądami wielu państw członkowskich. Będzie to oznaczało, że system ochrony stanie się prostszy, mniej kosztowny i obarczony mniejszym ryzykiem prawnym, także z uwagi na brak ryzyka uzyskania rozbieżnych orzeczeń w tej samej sprawie w różnych państwach. W dłuższej perspektywie system ten przyczyni się do poprawy funkcjonowania rynku wewnętrznego poprzez ułatwienie realizacji swobód traktatowych oraz wpłynie pozytywnie na innowacyjność i konkurencyjność.

W uwagach na piśmie Rząd RP opowiedział się za dopuszczalnością wniosku o opinię jak również za zgodnością projektu porozumienia z traktatem. W szczególności Rząd RP podkreślił, że projekt porozumienia gwarantuje zachowanie autonomii porządku prawnego Unii. W ocenie rządu RP, obowiązek poszanowania przez nowo powołany sąd prawa Unii (art. 14 projektu porozumienia) zapewnia realizację zasady nadrzędności prawa Unii, a mechanizm pytań prejudycjalnych (art. 48 projektu porozumienia) jego jednolitą interpretację i stosowanie. Jednocześnie, Rząd RP odniósł się do art. 262 TFUE podkreślając, że przewidziana w nim możliwość przyznania Trybunałowi kompetencji w sporach dotyczących stosowania aktów prawnych z obszaru własności intelektualnej nie sprzeciwia się zawarciu porozumienia, które ostatecznie przyznałoby taką kompetencję sądowi międzynarodowemu.

Podczas rozprawy pełnomocnicy państw członkowskich odnieśli się do pytań Trybunału, dotyczących dopuszczalności wniosku o opinię, skutków wejścia w życie Traktatu z Lizbony (w tym szczególnie znaczenia art. 118 TFUE) oraz możliwości zintegrowania nowo tworzonego systemu sądowego z systemem sądowym Unii Europejskiej.

Pełnomocnik RP podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uwagach na piśmie zaznaczając, że wejście w życie Traktatu z Lizbony nie wpływa na dopuszczalność wniosku oraz na zgodność projektu porozumienia z przepisami traktatów. W odniesieniu do możliwości zintegrowania obydwu systemów sądowych, Pełnomocnik RP uznał przewidziany w projekcie porozumienia mechanizm pytań prejudycjalnych za wystarczający dla zachowania jednolitości wykładni i stosowania prawa Unii. Z uwagi na dużą liczbę pełnomocników oraz ograniczony czas wystąpienia, Pełnomocnik RP skupił się na kwestiach nie poruszonych w pozostałych wystąpieniach. W szczególności wskazał, że porządek prawny Unii nie może mieć charakteru zamkniętego, wykluczającego wykorzystanie możliwości, jakie stwarza współczesne prawo międzynarodowe. W ten sposób Pełnomocnik odniósł się do głównego argumentu przeciwników porozumienia, zgodnie z którym nadrzędność prawa Unii w świetle przepisów porozumienia nie jest absolutna.

W rozprawie brali udział pełnomocnicy reprezentujący Radę Unii Europejskiej, Komisję Europejską, Parlament Europejski oraz większość państw członkowskich. Zdecydowana większość pełnomocników opowiedziała się za zgodnością projektu porozumienia z przepisami traktatów, jak również podkreśliła związek pomiędzy zawarciem porozumienia a zapewnieniem jednolitej ochrony sądowej praw wynikających z patentów.

Sędziów i rzeczników najbardziej interesowały zagadnienia dotyczące konsekwencji wyłączenia w niektórych aspektach właściwości sądów Unii Europejskiej, w szczególności zgodności systemu odwoławczego przed sądem patentowym z prawami podstawowymi Pytania były kierowane przede wszystkim do pełnomocników Rady, Komisji i Parlamentu Europejskiego.

Stanowisko Rządu RP na rozprawie przedstawiał Pan Minister Maciej Szpunar- Pełnomocnik Rzeczypospolitej Polskiej w postępowaniach przed organami sądowymi Unii Europejskiej i Trybunałem EFTA.