W dniu 22 czerwca br. przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu odbyła się rozprawa w sprawie C-280/10 Kopalnia Odkrywkowa Polski Trawertyn P. Granatowicz, M. Wąsiewicz. Polskę na rozprawie reprezentowała Anna Kramarczyk, ekspert w zakresie prawa podatkowego w Departamencie Prawa Unii Europejskiej Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Sprawa C-280/10 została wszczęta w wyniku pytań prejudycjalnych wniesionych przez Naczelny Sąd Administracyjny. Pytania dotyczyły interpretacji przepisów dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej. Poprzez wniesione pytania NSA zmierza do ustaleniu podmiotu, któremu przysługuje prawo do odliczenia VAT w przypadku, gdy wydatki inwestycyjne na cele działalności gospodarczej zostały poniesione przez osoby fizyczne, które następnie stały się wspólnikami spółki, nieistniejącej jeszcze jako odrębny podmiot prawa w momencie ich poniesienia.

W uwagach na piśmie Polska zajęła stanowisko, zgodnie z którym jedynym podmiotem uprawnionym do dokonania odliczenia podatku naliczonego ujętego w fakturach za wydatki inwestycyjne poniesione na rzecz spółki przez jej formalnym zarejestrowaniem jako podmiotu prawa handlowego oraz zarejestrowaniem dla potrzeb podatku VAT są osoby fizyczne, które w przyszłości staną się lub już są wspólnikami spółki. W fazie pisemnej postępowania podobne stanowisko zajęła Republika Federalna Niemiec oraz Republika Grecji, która dodatkowo zwróciła uwagę, że faktura dokumentująca poniesione wydatki inwestycyjne wystawiona na wspólników, a nie na spółkę, uniemożliwia realizację prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z tych wydatków, jeżeli na fakturze nie wskazano numeru identyfikacyjnego VAT spółki w organizacji. Z kolei zdaniem Kopalni Odkrywkowej Polski Trawertyn P. Granatowicz, M. Wąsiewicz sp. j. faktura wystawiona na wspólników, a nie na spółkę, nie stoi na przeszkodzie realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego w związku z poniesionymi wydatkami inwestycyjnymi. Odmienne stanowisko zajęła Komisja Europejska, która w swoich uwagach podkreśliła, że różnica pomiędzy osobami fizycznymi, które poniosły wydatki inwestycyjne, a spółką, która chce dokonać odliczenia podatku naliczonego z tytułu takich wydatków, ma jedynie charakter formalnoprawny, w związku z czym nie powinna ona stać na przeszkodzie prawu do odliczenia, jeżeli istnieją obiektywne przesłanki pozwalające przyjąć, że nabycie przez wspólników stanowi wydatek inwestycyjny w celu wykonywania działalności gospodarczej przez zawiązaną przez nich spółkę.

W rozprawie poza pełnomocnikiem strony polskiej udział wzięli również pełnomocnicy reprezentujący: Kopalnię Odkrywkową Polski Trawertyn P. Granatowicz, M. Wąsiewicz sp. j., Republikę Grecką, Republikę Francuską oraz Komisję Europejską.

Na rozprawie Polska podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko. W swoim wystąpieniu pełnomocnik przedstawiła powody, dla których wyłącznie osoby fizyczne powinny mieć możliwość skorzystania z prawa do odliczenia VAT z tytułu wydatków poniesionych przed rejestracją spółki jako podmiotu prawa handlowego i rejestracją dla potrzeb podatku VAT. Ponadto pełnomocnik odniosła się do argumentów podniesionych przez Komisję Europejską, a dotyczących ustalenia, czy osoby fizyczne będące wspólnikami spółki mogą zostać uznane za ten sam podmiot, jak również wskazała, jaki wpływ na realizację zasady neutralności będzie miało przyjęcie określonego rozwiązania.

Pełnomocnicy spółki oraz Republiki Greckiej również podtrzymali swoje dotychczasowe stanowiska. Zmianie uległo natomiast stanowisko Komisji Europejskiej. Komisja wskazała bowiem, że w stanie faktycznym, będącym przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, prawo do odliczenia może przysługiwać wyłącznie jednemu podmiotowi, tj. albo wspólnikom spółki, albo samej spółce. Jednocześnie Komisja zwróciła uwagę, że zagadnieniem, które ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy, jest to, że przepisy polskiego prawa podatkowego do listopada 2008 r. przewidywały zwolnienie z VAT czynności wniesienia aportu, które to zwolnienie było niezgodne z prawem Unii Europejskiej. Z kolei pełnomocnik Republiki Francuskiej, która nie brała udziału w fazie pisemnej postępowania, zaprezentował stanowisko, zgodnie z którym prawo do odliczenia VAT związanego z przedmiotowymi wydatkami inwestycyjnymi powinno przysługiwać bądź wspólnikom spółki, bądź spółce jako takiej. Ponieważ jednak, w związku z istniejącym w polskich przepisach zwolnieniem aportu z opodatkowania VAT, wspólnicy nie mieli możliwości skorzystania z prawa do odliczenia, zdaniem Republiki Francuskiej istnieje konieczność przyznania takiego prawa samej spółce. W ocenie Republiki Francuskiej takie rozwiązanie zapewni realizację zasady neutralności podatku VAT.

Po zakończeniu wystąpień sędziowie skierowali kilka pytań do pełnomocnika Rzeczpospolitej Polskiej, Komisji Europejskiej oraz Republiki Francuskiej. Pytania te dotyczyły opodatkowania aportów, możliwości odzyskania podatku poniesionego w związku z nabyciem nieruchomości, która następnie została wniesiona aportem do założonej spółki, oraz konstrukcji prawnej spółki jawnej.

Na tym rozprawa została zamknięta. Rzecznik generalny zapowiedział wydanie opinii w przedmiotowej sprawie w dniu 15 września 2011 r. Wyrok zostanie wydany w terminie późniejszym.