Po dziewięciu miesiącach negocjacji Parlament Europejski zatwierdził, 16 grudnia br., porozumienie z Radą dotyczące nowego rozporządzenia w sprawie uprawnień wykonawczych Komisji. Nowe rozporządzenie, zaproponowane przez Komisję wkrótce po wejściu w życie traktatu lizbońskiego, oznacza kompleksową reformę tzw. systemu komitetowego. Wejdzie ono w życie z dniem 1 marca i automatycznie zastąpi obecny system.

„Jestem bardzo zadowolony, że już rok po wejściu w życie traktatu lizbońskiego i zaledwie dziewięć miesięcy po złożeniu przez Komisję wniosku udało nam się osiągnąć porozumienie w kwestii tego bardzo ważnego aktu prawnego, który będzie miał ogromny wpływ na sposób wdrażania polityk UE przez Komisję” – powiedział wiceprzewodniczący Komisji Maroš Šefčovič, komisarz ds. stosunków międzyinstytucjonalnych i administracji. „Negocjacje nie zawsze były łatwe, lecz osiągnęliśmy nasze najważniejsze cele. Nowe przepisy ustanawiają system kontroli sprawowanej przez państwa członkowskie nad powierzonymi Komisji uprawnieniami wykonawczymi, który będzie prostszy, bardziej efektywny i przejrzysty oraz w pełni zgodny z traktatem lizbońskim”.

Traktat lizboński przewiduje dwa rodzaje uprawnień dla Komisji: przekazane uprawnienia dotyczące środków quasi-legislacyjnych oraz uprawnienia wykonawcze. W przeszłości wszystkie te akty były objęte tzw. procedurą komitetową. Zapis w traktacie dotyczący aktów delegowanych (artykuł 290) jest samowykonalny, nie pociąga za sobą procedur komitetowych i obowiązuje od 1 grudnia 2009 r., jednak zapis w traktacie dotyczący uprawnień wykonawczych (artykuł 291) przewiduje przyjęcie rozporządzenia ustanawiającego warunki kontroli przez państwa członkowskie sposobu wykonywania przez Komisję uprawnień wykonawczych.

Podobnie jak w przeszłości, mechanizm kontroli przewidziany rozporządzeniem jest oparty na procedurze komitetowej, tzn. obejmuje komitety składające się z przedstawicieli państw członkowskich, którym Komisja przekazuje projekty środków wykonawczych, jednak – w przeciwieństwie do obecnego systemu – nie będzie możliwa interwencja Rady jako organu odwoławczego. W niektórych szczególnych przypadkach może zaistnieć potrzeba zwrócenia się do „komitetu odwoławczego”, lecz jest to „zwykły” komitet, któremu przewodniczy Komisja, jednak o wyższym szczeblu reprezentacji. Zapewnia on możliwość ponownego rozpatrzenia projektu środków lub w razie potrzeby wprowadzenia zmian.

Ponadto rozporządzenie przewiduje uwzględnienie w normalnym systemie środków wykonawczych w takich obszarach polityki jak środki ochrony handlu. Dotychczas środki te podlegały specjalnym procedurom, w ramach których ostatnie słowo często należało do Rady. Poprzez objęcie tych środków normalnymi przepisami nowe rozporządzenie zwiększa przejrzystość i skuteczność realizacji polityki w tych bardzo ważnych obszarach.

Nowe rozporządzenie upraszcza obecne procedury i od momentu wejścia w życie będzie mieć zastosowanie do całego istniejącego prawodawstwa. Nowe przepisy w pełni odzwierciedlają rolę Komisji wynikającą z traktatów: jedynie kwalifikowana większość głosów komitetu przeciwko projektowi aktu wykonawczego może zapobiec przyjęciu go przez Komisję, lecz Komisja zamierza oczywiście kontynuować działanie w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi.

Nowe procedury zapewniają również Komisji większą elastyczność oraz większą odpowiedzialność polityczną. W przypadku braku kwalifikowanej większości głosów przeciwko projektowi aktu wykonawczego Komisji lub za takim projektem, Komisja będzie miała możliwość przyjęcia tego aktu lub wprowadzenia w nim zmian.

Jedyny wyjątek, kiedy Komisja będzie potrzebować pozytywnej opinii komitetu w celu przyjęcia projektu aktu wykonawczego, dotyczy ostatecznych wielostronnych środków ochrony handlu. Komisja wyraża ubolewanie, że istnieje taki wyjątek od normalnych zasad. Jednak większość środków ochrony handlu, takich jak środki antydumpingowe i ostateczne środki wyrównawcze, będzie podlegała nowym standardowym zasadom. Pomogą one zapobiec upolitycznieniu tego procesu, ograniczą możliwość prowadzenia lobbingu przez jakąkolwiek stronę lub państwo trzecie oraz zapewnią bardziej solidną politykę ochrony handlu.

Wszystkie procedury komitetowe będą realizowane z zachowaniem pełnej przejrzystości: wszystkie dokumenty przedkładane komitetom będą równocześnie udostępniane Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. Te dwie instytucje będą również miały, na całkowicie równych zasadach, „prawo kontroli”: w każdej chwili będą mogły wskazać, że uznają projekt aktu wykonawczego za przekraczający uprawnienia nadane Komisji odpowiednią podstawą prawną. W takim przypadku Komisja przeprowadzi przegląd projektu przedmiotowego środka oraz wyjaśni Parlamentowi i Radzie, co zamierza zrobić w tej sprawie.

Komisja z zadowoleniem przyjmuje osiągnięte porozumienie jako bardzo solidną podstawę do prawidłowego wdrażania prawa UE oraz korzystne usprawnienie ułatwiające przejrzyste i skuteczne podejmowanie decyzji.

Źródło: serwis prasowy UE