Międzynarodowe małżeństwa już wkrótce będą mogły same zdecydować, według prawa którego z państw UE przeprowadzić rozwód - tak zadecydował, na posiedzeniu 15 grudnia 2010 r., Parlament, poparty 3 grudnia przez ministrów sprawiedliwości krajów UE. Nowe zasady pozwolą np. parze hiszpańsko-niemieckiej mieszkającej we Francji na wybór rozwodu według prawa francuskiego, niemieckiego lub hiszpańskiego. Przepisy wejdą w życie w ciągu 18 miesięcy.

Nowe przepisy, poparte 3 grudnia przez ministrów sprawiedliwości, w ramach tzw. procedury wzmocnionej współpracy, umożliwiają grupom państw członkowskich samodzielne uzgodnienie prawa, nawet w przypadku braku jednomyślności Rady.

Propozycję ułatwienia transgranicznych rozwodów poparło 14 krajów: Austria, Belgia, Bułgaria, Francja, Hiszpania, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niemcy, Portugalia, Rumunia, Słowenia, Węgry i Włochy. Pozostałe państwa mają możliwość dołączenia do tej grupy w każdej chwili. To pierwszy przypadek zastosowania tej procedury w historii całej Unii Europejskiej.

Przepisy dotyczą par złożonych z osób różnych narodowości, żyjących oddzielnie w różnych krajach UE lub żyjących razem z kraju innym niż ich ojczysty. Będą one mogły wybrać kraj, w którym przeprowadzą rozwód zgodnie ze swoim miejscem zamieszkania lub narodowością. Nowe przepisy regulują również sytuację, w której małżonkowie nie dojdą do porozumienia w sprawie wyboru.

Aby zapobiec "prześciganiu się w drodze do sądu"
Nowe zasady mają zapobiec prześciganiu się małżonków we wnoszeniu sprawy do sądu. Mają też chronić osobę znajdującą się w gorszej sytuacji, w kontekście wspomnianej praktyki. "Jednakże państwo członkowskie nie może być zobowiązane do uznania za małżeństwo, nawet wyłącznie w celu jego rozwiązania, aktu, który nie jest uznany za małżeństwo przez prawo tego państwa" - podkreślił sprawozdawca z Komisji Prawnej, Tadeusz Zwiefka (EPP, PL).

"W takim przypadku sprzeczne z zasadą pomocniczości byłoby zobowiązywać sąd w państwie członkowskim do orzeczenia rozwodu lub separacji prawnej na mocy niniejszego rozporządzenia" - dodał Zwiefka.

Tekst jasno stwierdza, że: "Żadne postanowienie niniejszego rozporządzenia nie zobowiązuje sądów uczestniczącego państwa członkowskiego, którego prawo nie przewiduje rozwodu lub nie uznaje danego małżeństwa za podlegające rozpatrzeniu w postępowaniu rozwodowym, do orzeczenia rozwodu na mocy przepisów niniejszego rozporządzenia".

Co nie zostało objęte przepisami?
Przegłosowane rozporządzenie powinno mieć zastosowanie jedynie do rozwiązania lub rozluźnienia związku małżeńskiego, a do przyczyn rozwodu i separacji prawnej zastosowanie powinno mieć prawo określone na podstawie norm kolizyjnych przewidzianych w niniejszej regulacji.

Rozporządzenie nie ma zastosowania do następujących spraw, nawet jeśli występują one jedynie jako kwestia wstępna w ramach postępowań rozwodowych lub o separację prawną: zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych osób fizycznych; istnienie, ważność lub uznanie związku małżeńskiego; unieważnienie małżeństwa; nazwisko małżonków; konsekwencje majątkowe wynikające z małżeństwa; odpowiedzialność rodzicielska; zobowiązania alimentacyjne; powiernictwo lub dziedziczenie.

W UE jest około 122 milionów małżeństw, spośród których ok. 16 milionów (13%) uważa się za międzynarodowe. W 2007 roku ponad 1 mln małżeństw rozwiodło się, z czego 140 000 (13%) to właśnie związki międzynarodowe. Państwa z najwyższym wskaźnikiem międzynarodowych rozwodów to Niemcy (34,000), Francja (20,500) i Wielka Brytania (19,500).

***

Polska nie przystąpiła do grupy państw, które przyjęły tę procedurę, co oznacza, że para np. niemiecko-francuska mieszkająca w Polsce nie będzie mogła rozwieść się przed polskim sądem  zgodnie z przepisami francuskimi, czy niemieckimi. W lepszej sytuacji są polscy obywatele mieszkający za granicą. Jeśli uzgodnią to z partnerem będą mieli prawo rozwieść się np. przed sądem we Włoszech według polskich przepisów.

Źródło: Parlament Europejski